Analogue Paneer: એનાલોગ પનીરના નામે પીરસાતું ‘ધીમું ઝેર’: એનાલોગ પનીરનો કાળો કારોબાર

Analogue Paneer આજે જ્યારે તમે કોઈ હોટલ કે રેસ્ટોરન્ટમાં જઈને મનપસંદ પનીરની વાનગી ઓર્ડર કરો છો, ત્યારે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમારી થાળીમાં પીરસવામાં આવેલું એ સફેદ નરમ પનીર અસલી છે કે નકલી? આજના સમયમાં નફાખોર વેપારીઓ અને હોટલ સંચાલકો ખર્ચ ઘટાડવા માટે અસલી પનીરના બદલે ‘એનાલોગ પનીર’ (Analogue Paneer) નો બેફામ ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આ માત્ર મિલાવટ નથી, પરંતુ ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે કરવામાં આવતા ગંભીર ચેડાં છે.

શું છે આ એનાલોગ પનીર?

એનાલોગ પનીર એ લેબોરેટરીમાં તૈયાર કરાયેલું એક કૃત્રિમ ઉત્પાદન છે. તેમાં દૂધનું નામનિશાન હોતું નથી. તે મુખ્યત્વે પામ ઓઈલ, સ્કિમ્ડ મિલ્ક પાવડર, કોર્ન સ્ટાર્ચ અને ગ્લિસરીલ મોનોસ્ટીઅરેટ (GMS) જેવા કેમિકલ્સના મિશ્રણથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ મિશ્રણને એવી રીતે સેટ કરવામાં આવે છે કે તે દેખાવમાં અને સ્પર્શમાં બિલકુલ અસલી પનીર જેવું જ લાગે.

ખાસ નોંધ: મેનુ કાર્ડમાં જાણ કરવી હવે ફરજિયાત!

FSSAI (ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા) ના કડક નિયમો મુજબ, જો કોઈ રેસ્ટોરન્ટ કે હોટલ એનાલોગ પનીર (તેલ અને સ્ટાર્ચમાંથી બનેલું) પીરસતી હોય, તો તેની મેનુ કાર્ડમાં સ્પષ્ટ જાણ કરવી ગ્રાહક માટે ફરજિયાત છે.

• રેસ્ટોરન્ટે મેનુમાં વાનગીની સામે બોલ્ડ અક્ષરોમાં લખવું પડશે કે તેમાં વપરાયેલું પનીર અસલી ડેરી પનીર છે કે એનાલોગ પનીર.

• આ માહિતી છુપાવવી એ કાયદેસરનો ગુનો છે અને આવી હોટલો સામે કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

સ્વાસ્થ્ય પર થતો ગંભીર ખતરો

આ નકલી પનીર તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે ‘ધીમું ઝેર’ સાબિત થઈ શકે છે. તેમાં વપરાતું સસ્તું અને હલકી ગુણવત્તાનું પામ ઓઈલ શરીરમાં બેડ કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ વધારે છે, જે સીધું હૃદયની ધમનીઓમાં બ્લોકેજ કરી શકે છે. આજે નાની ઉંમરે આવતા હાર્ટ એટેક પાછળ આવા ભેળસેળિયા ખોરાકનો મોટો હાથ છે. આ ઉપરાંત, પનીરને રબર જેવું ટેક્સચર આપવા માટે જે કેમિકલ્સ અને સ્ટાર્ચ ઉમેરવામાં આવે છે, તે પાચનતંત્ર માટે અત્યંત હાનિકારક છે. તેના સતત સેવનથી એસિડિટી, ગેસ અને લાંબા ગાળે આંતરડાના ગંભીર રોગો થઈ શકે છે.

સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે આ એનાલોગ પનીરને લાંબો સમય ફ્રેશ રાખવા માટે પ્રિઝર્વેટિવ્સનો ઉપયોગ થાય છે. આ કેમિકલ્સને ફિલ્ટર કરવા માટે આપણા લીવર અને કિડનીએ વધુ મહેનત કરવી પડે છે, જેનાથી આ અંગો ફેઈલ થવાનું જોખમ વધી જાય છે. ડાયાબિટીસ અને સ્થૂળતા જેવી સમસ્યાઓ પણ આવા હાઈ-ફેટ ખોરાકથી વધે છે.

બહાર ખાતી વખતે હંમેશા સાવધ રહો અને મેનુ કાર્ડને ધ્યાનથી વાંચો. જો પનીર અસામાન્ય રીતે સસ્તું હોય અથવા ખાતી વખતે તે દાંતમાં ચોંટતું હોય અને રબર જેવું લાગે, તો સાવધ થઈ જજો. તમારા અને તમારા પરિવારના સ્વાસ્થ્ય માટે હંમેશા શુદ્ધ દૂધમાંથી ઘરે બનાવેલા પનીરનો અથવા ભરોસાપાત્ર ડેરી પ્રોડક્ટ્સનો જ આગ્રહ રાખો.

ક્યાં અને કેવી રીતે કરશો ફરિયાદ?

૧. FSSAI ના ‘Food Safety Connect’ પોર્ટલ પર: તમે ઓનલાઈન foscos.fssai.gov.in પર જઈને ‘Consumer Grievance’ સેક્શનમાં તમારી ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો. અહીં તમે રેસ્ટોરન્ટનું નામ, સરનામું અને મેનુ કાર્ડનો ફોટો અપલોડ કરી શકો છો.

૨. ‘Food Safety Connect’ મોબાઈલ એપ: FSSAI ની સત્તાવાર એપ દ્વારા પણ તમે લોકેશન અને ફોટા સાથે ત્વરિત ફરિયાદ કરી શકો છો. આ સૌથી સરળ અને ઝડપી રસ્તો છે.

૩. ટોલ-ફ્રી હેલ્પલાઈન નંબર: તમે FSSAI ના હેલ્પલાઈન નંબર 1800-11-2100 પર કોલ કરીને તમારી સમસ્યા જણાવી શકો છો.

૪. સ્થાનિક ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગ (FDCA): તમારા જિલ્લાની (વલસાડ કે અન્ય કોઈ) ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસરની કચેરીએ રૂબરૂ જઈને અથવા તેમની વેબસાઈટ પર લેખિત ફરિયાદ કરી શકાય છે. ગુજરાતમાં fdca.gujarat.gov.in પર વિગતો ઉપલબ્ધ છે.