ડાયાબિટીસના દર્દીઓ કયા ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ખાઈ શકે? ડોક્ટરે સૂચવ્યા આ 5 સુકા મેવા, જે બ્લડ શુગર રાખશે કંટ્રોલમાં
ડાયાબિટીસ અથવા મધુપ્રમેહ એક એવી બીમારી છે જેમાં ખાવા-પીવાની બાબતમાં અત્યંત સાવધાની રાખવી પડે છે. ઘણીવાર લોકોને એવું લાગે છે કે ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ગળ્યા હોય છે અથવા તેમાં કેલરી વધુ હોય છે, તેથી શુગરના દર્દીઓએ તેનાથી દૂર રહેવું જોઈએ. પરંતુ, આ એક અધૂરી માન્યતા છે. જનરલ ફિઝિશિયન ડો. શાલિની સિંહ સાલુંકે જણાવે છે કે ડાયાબિટીસમાં બધા જ ડ્રાય ફ્રૂટ્સ નુકસાનકારક નથી હોતા.
ડોક્ટરના મતે, કેટલાક ખાસ પ્રકારના સુકા મેવા અને બીજ ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે વરદાન સાબિત થઈ શકે છે. આ ખોરાકનો ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ (GI) ઓછો હોય છે, એટલે કે તે ખાધા પછી બ્લડ શુગર એકાએક વધતું નથી. સાથે જ તે ફાઈબર અને પ્રોટીનથી ભરપૂર હોવાથી લાંબા સમય સુધી પેટ ભરેલું રાખે છે અને વજન ઘટાડવામાં પણ મદદરૂપ થાય છે. ચાલો જાણીએ ડોક્ટરે સૂચવેલા એવા 5 શ્રેષ્ઠ ડ્રાય ફ્રૂટ્સ અને બીજ વિશે.
1. બદામ: ઇન્સ્યુલિન સેન્સિટિવિટી વધારે છે
બદામને ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. ડો. શાલિનીના જણાવ્યા મુજબ, બદામમાં મેગ્નેશિયમનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જે શરીરમાં ઇન્સ્યુલિનની સંવેદનશીલતા સુધારવામાં મદદ કરે છે. જો તમારા શરીરમાં ઇન્સ્યુલિન બરાબર કામ કરશે, તો બ્લડ શુગર લેવલ આપોઆપ કાબૂમાં રહેશે.
કઈ રીતે ખાવી?
રોજ રાત્રે 5 થી 10 બદામ પાણીમાં પલાળી દો અને સવારે તેના છોતરાં કાઢીને ખાઓ. પલાળેલી બદામ પચવામાં સરળ રહે છે અને તેના પોષક તત્વો શરીરને વધુ સારી રીતે મળે છે.
2. અખરોટ: સોજા અને ઇન્ફ્લેમેશન સામે રક્ષણ
અખરોટમાં ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ્સ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં ઘણીવાર આંતરિક સોજા (Inflammation) ની સમસ્યા જોવા મળે છે, જે હૃદયની બીમારીઓનું જોખમ વધારે છે. અખરોટ આ સોજાને ઘટાડવાનું કામ કરે છે અને હૃદયને સ્વસ્થ રાખે છે.
કઈ રીતે ખાવું?
દિવસ દરમિયાન 2 આખા અખરોટ ખાઈ શકાય છે. તે મગજ માટે પણ ખૂબ સારા ગણાય છે.
3. અળસીના બીજ (Flax Seeds): ફાસ્ટિંગ શુગરમાં સુધારો
અળસીના બીજમાં સોલ્યુબલ (દ્રાવ્ય) ફાઈબર પુષ્કળ પ્રમાણમાં હોય છે. આ ફાઈબર પાચન પ્રક્રિયાને ધીમી કરે છે, જેનાથી ખોરાકમાંથી શુગર લોહીમાં ભળવાની ગતિ ધીમી પડે છે. સંશોધનો મુજબ, અળસીના બીજ ખાવાથી ‘ફાસ્ટિંગ શુગર’ (સવારે ભૂખ્યા પેટેનું શુગર) ના રિપોર્ટમાં ઘણો સુધારો જોવા મળે છે.
કઈ રીતે ખાવા?
રોજ 1 ચમચી પલાળેલી અળસી અથવા તેનો પાઉડર લઈ શકાય છે. તેને દહીં કે સલાડ સાથે મિક્સ કરીને પણ ખાઈ શકાય.
4. ચિયા સીડ્સ (Chia Seeds): શુગરના શોષણને ધીમું કરે છે
ચિયા સીડ્સ અત્યારે ‘સુપરફૂડ’ તરીકે ઓળખાય છે. જ્યારે આ બીજને પાણીમાં પલાળવામાં આવે છે, ત્યારે તે જેલી જેવું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે. આ જેલ જેવું પડ પેટમાં ગયા પછી બ્લડ શુગરના શોષણને અત્યંત ધીમું કરી દે છે, જે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે ખૂબ ફાયદાકારક છે.
કઈ રીતે ખાવા?
દિવસમાં 1 થી 2 ચમચી પલાળેલા ચિયા સીડ્સ પીણાં કે સ્મૂધીમાં નાખીને લો. તે વજન ઉતારવામાં પણ અકસીર છે.
5. પિસ્તા: ફાઈબર અને પ્રોટીનનો ખજાનો
પિસ્તામાં ફાઈબર, પ્રોટીન અને હેલ્ધી ફેટ્સનું સારું મિશ્રણ હોય છે. જો તમને જમ્યા પછી કે સાંજની ચા સાથે હળવી ભૂખ લાગતી હોય, તો પિસ્તા એક હેલ્ધી સ્નેક્સ છે. તે બ્લડ શુગરના લેવલને સ્થિર રાખવામાં મદદ કરે છે.
કઈ રીતે ખાવા?
દિવસ દરમિયાન 10 થી 15 પિસ્તા ખાઈ શકાય છે. ધ્યાન રાખવું કે પિસ્તા મીઠું નાખેલા (Salted) ન હોય, કારણ કે વધુ પડતું મીઠું બ્લડ પ્રેશર વધારી શકે છે.
પ્રી-ડાયાબિટીસના લોકો માટે ખાસ સલાહ
જે લોકો ‘પ્રી-ડાયાબિટીસ’ સ્ટેજમાં છે, એટલે કે જેમનું શુગર લેવલ સામાન્ય કરતા થોડું વધારે છે પણ હજુ તે ડાયાબિટીસ નથી બન્યું, તેમના માટે આ સુકા મેવા શ્રેષ્ઠ નાસ્તો છે. બજારના પેકેટ ફૂડ કે બિસ્કિટ ખાવાને બદલે આ ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ખાવાથી ભવિષ્યમાં ડાયાબિટીસ થવાનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે.
આ બાબતનું ખાસ ધ્યાન રાખો
જોકે આ 5 વસ્તુઓ સ્વાસ્થ્યપ્રદ છે, પરંતુ દરેક વ્યક્તિનું શરીર અલગ હોય છે. જો તમારા ફેમિલી ડોક્ટરે કે ડાયેટિશિયને તમને કોઈ ચોક્કસ વસ્તુ ખાવાની મનાઈ કરી હોય, તો તેમની સલાહને પ્રાધાન્ય આપો. ડ્રાય ફ્રૂટ્સ હંમેશા મર્યાદિત માત્રામાં જ લેવા જોઈએ, કારણ કે અતિશય વપરાશ કેલરી વધારી શકે છે.
