બાળકના ગળામાં કંઈક ફસાઈ જાય તો ગભરાશો નહીં, તરત કરો આ કામ: ડોક્ટરની ખાસ સલાહ
નાના બાળકો અવારનવાર રમતા-રમતા મોઢામાં કોઈ વસ્તુ નાખી દેતા હોય છે અથવા ખાતી વખતે અચાનક ગળામાં કંઈક અટકી જવાથી ‘ચોકિંગ’ (શ્વાસ રુંધાવો) ની સમસ્યા થઈ શકે છે. તાજેતરમાં જ ઈન્દોરમાં એક વર્ષના બાળકના ગળામાં જીવતી માછલી ફસાઈ જવાની ઘટના બની હતી, જેને સર્જરી દ્વારા બહાર કાઢવામાં આવી. આવી સ્થિતિમાં હોસ્પિટલ પહોંચતા સુધીમાં ઘણું મોડું થઈ શકે છે. પીડિયાટ્રિશિયન (બાળ રોગ નિષ્ણાત) ડો. રવિ મલિકે જણાવ્યું છે કે જ્યારે આવી કટોકટી આવે ત્યારે માતા-પિતાએ ઘરે જ કઈ રીતે પ્રાથમિક સારવાર આપવી જોઈએ.
ગળામાં વસ્તુ અટકે ત્યારે સૌથી પહેલા શું કરવું?
ડો. રવિ મલિકના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે તમને લાગે કે બાળકના ગળામાં કંઈક ફસાયું છે, ત્યારે સૌથી પહેલા જુઓ કે બાળક ઉધરસ ખાઈ રહ્યું છે કે નહીં. જો બાળક જાતે ઉધરસ ખાઈ શકતું હોય, તો તેનો અર્થ એ છે કે હવા અવરજવર કરી રહી છે. ઉધરસ ખાવાથી ગળામાં અટકેલી વસ્તુ ઘણીવાર કુદરતી રીતે જ બહાર નીકળી જાય છે.
વસ્તુ કાઢવાની સાચી રીત (First Aid)
જો ઉધરસ ખાવાથી પણ વસ્તુ બહાર ન નીકળે અને બાળક ગભરાતું હોય, તો નીચે મુજબના સ્ટેપ્સ અનુસરો:
- પેટના બળે સુવડાવો: બાળકને તમારા હાથ (કોણીથી હથેળી સુધીના ભાગ) પર પેટના બળે ઊંધું સુવડાવો.
- માથું નીચું રાખો: આ સ્થિતિમાં બાળકના માથાનો ભાગ શરીર કરતા થોડો નીચો હોવો જોઈએ. હળવેથી તેનું મોઢું થોડું ખોલો.
- પીઠ પર થપથપાવો: તમારી હથેળીના નીચેના ભાગથી બાળકની પીઠ પર (બંને ખભાની વચ્ચે) ૫ વખત હળવેથી પણ મક્કમ રીતે થપથપાવો. આનાથી ગળામાં અટકેલી વસ્તુ બહાર આવવાની શક્યતા વધી જશે.
જો પીઠ પર થપથપાવવાથી ફાયદો ન થાય તો?
જો ઉપરની રીત કામ ન કરે, તો તરત જ આ બીજી પદ્ધતિ અપનાવો:
- છાતી પર દબાણ આપો: બાળકને સીધું સુવડાવો અને તમારી બે આંગળીઓની મદદથી તેની છાતીના વચ્ચેના ભાગમાં (બંને સ્તનની વચ્ચે) હળવેથી ૫ વાર દબાવો.
- પ્રક્રિયાનું પુનરાવર્તન: જો હજુ પણ વસ્તુ બહાર ન નીકળી હોય, તો ફરીથી બાળકને ઊંધું કરી પીઠ પર થપથપાવો. વસ્તુ બહાર ન નીકળે ત્યાં સુધી આ પ્રક્રિયા વારાફરતી કરતા રહો.
View this post on Instagram
ક્યારે તરત ડોક્ટર પાસે જવું?
ઘણીવાર બધી જ કોશિશ કર્યા છતાં વસ્તુ નીકળતી નથી. જો તમને નીચેના લક્ષણો દેખાય તો સેકન્ડનો પણ વિલંબ કર્યા વગર ઈમરજન્સીમાં ડોક્ટર પાસે પહોંચો:
- બાળકનો શરીરનો રંગ નીલો પડવા લાગે.
- બાળક શ્વાસ લેવા માટે ખૂબ જ સંઘર્ષ કરતું હોય.
- બાળકનો અવાજ નીકળતો બંધ થઈ જાય અથવા તે બેભાન જેવું થવા લાગે.
