મોબાઈલ એડિક્શન બનાવી રહ્યું છે માનસિક રીતે બીમાર, સ્ટડીમાં થયો ચોંકાવનારો ખુલાસો

શું તમે પણ ફોનના ગુલામ છો? સ્ટડી કહે છે: જો એક કલાક ફોન ન મળે તો તમને છે ગંભીર બીમારી

જો તમને પૂછવામાં આવે કે શું તમને ફોનનું એડિક્શન (વ્યસન) છે, તો કદાચ તમારો જવાબ ‘ના’ હશે. પરંતુ સચ્ચાઈ એ છે કે જો દર કલાકે ફોન ન ચલાવીએ, તો જાણે ખાવાનું પણ પચતું નથી. આજની તારીખમાં લગભગ દરેક બીજો વ્યક્તિ ફોનનો વ્યસની બની ગયો છે. પરંતુ શું તમને ખબર છે કે આ આદત તમને માનસિક રીતે બીમાર બનાવી રહી છે? અહીં જાણો ફોન એડિક્શનના સાઈડ ઇફેક્ટ્સ શું છે.

સાંજે 7 વાગે સાયરન વાગે છે: એક કલાકનો ‘ડિજિટલ ડિટોક્સ’

ગુડ મોર્નિંગથી લઈને ગુડ નાઈટ સુધી, આંગળીઓ ફક્ત સ્ક્રીન પર ફરતી રહે છે અને દિલ-દિમાગ તે ‘ડિજિટલ દુનિયા’માં કેદ રહે છે. આ આદત, આ ‘ડિજિટલ ફંદાને તોડવાનો’ સૌથી મોટો સબક આજે તમે એક ‘ગામ’ પાસેથી શીખવાના છો.

• મહારાષ્ટ્રના સાંગલી જિલ્લાનું એક નાનકડું ગામ ‘મોહીત્યાંચે વડગાંવ’ છે, જ્યાં દરરોજ સાંજે બરાબર સાત વાગે એક સાયરન વાગે છે.

• આ સાયરનનો અર્થ થાય છે: ‘ડિજિટલ ડિટોક્સ ટાઇમ સ્ટાર્ટ’ (ડિજિટલ વ્યસનમુક્તિનો સમય શરૂ).

• તે જ ક્ષણે આખું ગામ મોબાઇલ, લેપટોપ, બધું જ છોડીને પાછું ‘હકીકતની દુનિયા’માં આવી જાય છે.

• કોઈ બાળકો સાથે હોમવર્ક કરે છે, કોઈ પોતાના માતા-પિતા પાસે બેસીને વાતો કરે છે, કોઈ ઘર-આંગણમાં ટહેલે છે.

• બધા મળીને એક કલાક સુધી ”ઓફલાઇન હીલિંગ” એટલે કે ‘મનની મરામત’ કરે છે. આ નાના ગામડે એ કરી બતાવ્યું જે આખી દુનિયા કરવા માંગે છે.

ગંભીર માનસિક બીમારીઓ અને લક્ષણો

આ ડિજિટલ ડિટોક્સની જરૂર પણ છે, કારણ કે આજે 73% લોકો દરરોજ 6 થી 7 કલાક સ્ક્રીન પર સમય વિતાવે છે. તેનાથી આ સમસ્યાઓ વધી રહી છે:

1. સ્ક્રીન ફટિગ (Screen Fatigue): એટલે કે માનસિક થાક વધે છે.

2. અટેન્શન ડ્રેન (Attention Drain): એટલે કે ફોકસ કરવાની ક્ષમતા ખતમ થઈ રહી છે.

3. ફેન્ટમ વાઇબ્રેશન (Phantom Vibration): એટલે કે મોબાઇલ વાઇબ્રેટ ન થયો હોય તો પણ તમને તેવું મહેસૂસ થાય છે.

કોરોના પછી બાળકો પર તેની અસર વધુ ખતરનાક છે.

• અયોધ્યાની મેડિકલ કોલેજમાં એક કિશોર મળ્યો, જેને ‘નોમો-ફોબિયા’ હતો, એટલે કે ‘મોબાઇલથી દૂર રહેવાનો ડર’.

• તે ઘણા દિવસો સુધી રૂમમાંથી બહાર નહોતો નીકળતો અને વર્ચ્યુઅલ વર્લ્ડને જ સાચી દુનિયા સમજવા લાગ્યો હતો.

આ સ્થિતિ ‘એલ્ગોરિધમ ટ્રેપ’ને કારણે બને છે. મોબાઇલ તમને વારંવાર તે જ કન્ટેન્ટમાં ફસાવી દે છે અને તમે બહાર નીકળી શકતા નથી, અને પછી આપણે ‘સ્ક્રોલ-ગિલ્ટ’ માં ખોવાઈ જઈએ છીએ. આ માત્ર આદતો નહીં, પણ બીમારીઓ છે જે ઊંઘ, આત્મવિશ્વાસ, પારસ્પરિક સંબંધો – બધા પર અસર કરી રહી છે.

બીમારીઓની ઝપેટમાં યુવાનો

મોબાઇલ-લેપટોપ પર કલાકો સુધી કામ કરનારા લોકો આ દિવસોમાં બીમારીઓની ચપેટમાં આવી ગયા છે, જેમાં યુવાનો પણ સામેલ છે:

• 14 થી 24 વર્ષના યુવાનો બીમારીની ઝપેટમાં છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં 15 થી 20% કેસ વધ્યા છે.

• યુવાનો 24 કલાકમાંથી 5-6 કલાક સેલફોનમાં વિતાવે છે.

• MNC’s માં કામ કરતા લોકો 8 કલાક લેપટોપ અને 5-6 કલાક મોબાઇલ પર વિતાવે છે.

• 60% લોકોમાં મોબાઇલ એડિક્શનને કારણે ઊંઘની બીમારી વધી છે.

સ્માર્ટફોન: આંખોનો દુશ્મન

સ્માર્ટફોનમાંથી નીકળતી બ્લુ લાઇટ રેટિનાને નુકસાન પહોંચાડે છે. આ ઉપરાંત, કલાકો સુધી ફોન ચલાવવાથી દૃષ્ટિ નબળી પડે છે.

બાળકો કરે છે ફોનનો દુરુપયોગ

બાળકો આ દિવસોમાં ફોનનો દુરુપયોગ કરવા લાગ્યા છે, જેનાથી માતા-પિતા અજાણ છે. વળી, 90 ટકા વાલીઓ તેમના બાળકો પર બિલકુલ ધ્યાન આપતા નથી, જેના કારણે તેમની ફોનની લત ક્યારેય છૂટતી નથી અને બાળકો દ્વારા ફોનનો દુરુપયોગ વધતો જાય છે.

ડિજિટલ બાઉન્ડ્રી નક્કી કરવી જરૂરી

આ પરિસ્થિતિમાં સૌથી જરૂરી છે કે આપણે ‘ડિજિટલ બાઉન્ડ્રીઝ’ નક્કી કરીએ અને જમીની હકીકતને સમજીને યોગ દ્વારા ડિટોક્સ કરીએ.

• રાત્રે ‘નો-ફોન ઝોન’ બનાવો.

• જમતી વખતે સ્ક્રીન બંધ રાખો.

• પરિવાર માટે ‘રીઅલ ટૉક ટાઇમ’ નક્કી કરો.