અભિનેતા નાના પાટેકરનું ૭૫ વર્ષની વયે કાર્ડિયાક અરેસ્ટથી નિધન: અચાનક હાર્ટ અરેસ્ટ કેમ થાય છે અને કોને જોખમ વધુ રહે છે?

બોલિવૂડ અને મરાઠી સિનેમાને મોટો ફટકો: નાના પાટેકરનું હાર્ટ અરેસ્ટથી અવસાન, જાણો અચાનક કેમ આવે છે કાર્ડિયાક અરેસ્ટ

બૉલિવૂડ અને મરાઠી સિનેમાના દિગ્ગજ અને લોકપ્રિય અભિનેતા નાના પાટેકરનું ૭૫ વર્ષની વયે દુઃખદ અવસાન થયું છે. ગુરુવારે સવારે ગોવાના ડોના પાઉલા ખાતે આવેલા તેમના નિવાસસ્થાને તેમને અચાનક ગંભીર કાર્ડિયાક અરેસ્ટ (Cardiac Arrest) આવ્યો હતો. તેમને હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવ્યા હતા અને ડોક્ટરો દ્વારા આશરે ૪૫ મિનિટ સુધી સતત સીપીઆર (CPR) આપીને બચાવવાના અથાગ પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તેમને બચાવી શકા્યા ન હતા. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કરી દીધું છે કે કાર્ડિયાક અરેસ્ટ ગણતરીની મિનિટોમાં જ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.

હાર્ટ અટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ વચ્ચે શું તફાવત છે?

ઘણા લોકો હાર્ટ અટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટને એક જ માની લે છે, પરંતુ બંનેમાં મોટો તફાવત છે. હાર્ટ અટેક ત્યારે થાય છે જ્યારે હૃદય સુધી લોહી પહોંચાડતી નસોમાં બ્લૉકેજ સર્જાય છે. જ્યારે બીજી બાજુ, કાર્ડિયાક અરેસ્ટ એ હૃદયની ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલી સમસ્યા છે.

આ સ્થિતિમાં હૃદયના ધબકારા અચાનક અનિયમિત થઈ જાય છે અને તે શરીરના બાકીના ભાગમાં લોહી પંપ કરવાનું બંધ કરી દે છે. પરિણામે, વ્યક્તિ સેકન્ડોમાં જ બેભાન થઈને જમીન પર ફસડાઈ પડે છે અને શ્વાસ લેવાનું બંધ થઈ જાય છે. સૌથી મોટો ભ્રમ એ છે કે કાર્ડિયાક અરેસ્ટ માત્ર તે જ લોકોને થાય છે જેને અગાઉથી હૃદયની બીમારી હોય; પરંતુ ઘણીવાર આ કોઈ અન્ડરલાઈંગ (છુપી) સમસ્યાની પહેલી ચેતવણી પણ સાબિત થાય છે.

કાર્ડિયાક અરેસ્ટનું જોખમ કોને સૌથી વધુ રહે છે?

ઉંમર વધવી એ એક જોખમી પરિબળ છે, પરંતુ તે એકમાત્ર કારણ નથી. આ સિવાય અન્ય ઘણા સ્વાસ્થ્ય સંબંધી કારણોસર પણ જોખમ વધી શકે છે:

• જીવનશૈલી અને બીમારીઓ: હાઈ બ્લડ પ્રેશર, હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ, ડાયાબિટીસ, સ્થૂળતા (ઓબેસિટી) અને ક્રોનિક કિડની ડિસીઝ ધરાવતા લોકોને જોખમ વધારે રહે છે.

• ટેવો અને વારસાગત કારણો: ધૂમ્રપાન કરવાની ટેવ, શારીરિક પ્રવૃત્તિઓનો અભાવ (નિષ્ક્રિય જીવનશૈલી) તથા પરિવારમાં અગાઉ હૃદયની બીમારીનો ઇતિહાસ હોવો જોખમ વધારે છે.

• પૂર્વ સ્વાસ્થ્ય ઇતિહાસ: અગાઉ હાર્ટ અટેક આવ્યો હોય, હાર્ટ ફેલ્યોરની સમસ્યા હોય કે હૃદયના ધબકારા અનિયમિત રહેવાની બીમારી હોય તેવા દર્દીઓ પર જોખમ તોળાતું રહે છે.

શરીર દ્વારા અપાતા ચેતવણીરૂપ સંકેતો

ઘણીવાર શરીર આ પ્રકારની ગંભીર ઘટના પહેલા કેટલાક સંકેતો આપે છે, જેને અવગણવા જોઈએ નહીં. છાતીમાં અસ્વસ્થતા કે ભારેપણું લાગવું, શ્વાસ ચઢવો, અચાનક ચક્કર આવવા, બેભાન થઈ જવું, અશક્તિ અનુભવાવી અથવા હૃદયના ધબકારા અચાનક ખૂબ ઝડપી થઈ જવા જેવા લક્ષણો દેખાય તો તાત્કાલિક તબીબી તપાસ કરાવવી અનિવાર્ય છે. જો કે, એ પણ હકીકત છે કે કેટલીકવાર કાર્ડિયાક અરેસ્ટ કોઈપણ પ્રકારની પૂર્વ ચેતવણી વગર અચાનક પણ આવી શકે છે.