25 વર્ષની ઉંમરથી જ વધી શકે છે ડાયાબિટીસનું જોખમ! 40 વર્ષની રાહ ન જુઓ, આ 5 આદતો અપનાવશો તો ટાળી શકશો ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસ
એક સમય હતો જ્યારે ડાયાબિટીસને મોટી ઉંમરના લોકોની બીમારી માનવામાં આવતી હતી, પરંતુ હવે નાની ઉંમરના લોકોમાં પણ ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસનું જોખમ વધી રહ્યું છે. ખાસ કરીને 25થી 35 વર્ષની ઉંમર દરમિયાન ખાણીપીણીની ખોટી આદતો, શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ અને અનિયમિત જીવનશૈલી ભવિષ્યમાં આ બીમારીનું કારણ બની શકે છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ડાયાબિટીસ 40 વર્ષની ઉંમરે અચાનક શરૂ થતો નથી, પરંતુ શરીરમાં તેની પ્રક્રિયા ઘણા વર્ષો પહેલાંથી શરૂ થઈ શકે છે. તેથી જો તમે અત્યારથી જ તમારી જીવનશૈલીમાં સુધારો કરો તો ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસનું જોખમ ઘટાડી શકો છો.
દર વર્ષે 14 નવેમ્બરે વિશ્વ ડાયાબિટીસ દિવસ મનાવવામાં આવે છે. આ દિવસનો હેતુ ડાયાબિટીસ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનો અને લોકોને સમયસર તપાસ તથા સારવાર માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. આ નિમિત્તે TV9 સાથેની વાતચીતમાં દિલ્હીની સી.કે. બિરલા હોસ્પિટલના ઇન્ટરનલ મેડિસિન વિભાગના ડિરેક્ટર ડૉ. મનીષ અરોરાએ જણાવ્યું કે પ્રી-ડાયાબિટીસની સ્થિતિમાં યોગ્ય પગલાં લેવાથી ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસને વિકસતો અટકાવવામાં અથવા તેની શરૂઆતને મોડું કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
1. ખાણીપીણીમાં કરો ફેરફાર, સફેદ ખાદ્ય પદાર્થોનું સેવન ઘટાડો
ડાયાબિટીસનું જોખમ ઘટાડવા માટે સૌથી પહેલાં તમારા રોજિંદા આહાર પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. સફેદ ચોખા, મેંદો અને સફેદ બ્રેડ જેવી રિફાઇન્ડ કાર્બોહાઇડ્રેટથી ભરપૂર વસ્તુઓનું પ્રમાણ ઘટાડો. તેના બદલે બ્રાઉન રાઇસ અને આખા અનાજનો ઉપયોગ કરો. ઘઉંના લોટમાં અન્ય અનાજ ભેળવીને પણ પોષણનું પ્રમાણ વધારી શકાય છે.
દરેક ભોજનમાં પ્રોટીનનો સમાવેશ કરવો પણ મહત્વપૂર્ણ છે. આ માટે દાળ, ચણા, પનીર, દહીં, ઈંડાં અને ફણગાવેલા કઠોળ જેવા વિકલ્પો પસંદ કરી શકાય છે. આ ઉપરાંત દરરોજ લીલાં શાકભાજી, તાજું સલાડ અને જામફળ, પપૈયું તથા સફરજન જેવા આખાં ફળો ખાવાની ટેવ પાડો.
સોફ્ટ ડ્રિંક્સ, પેકેટમાં મળતા જ્યુસ, મીઠાઈઓ અને બેકરીની વસ્તુઓમાં ખાંડનું પ્રમાણ વધારે હોઈ શકે છે. તેથી તેનું સેવન મર્યાદિત રાખવું જોઈએ. જમતી વખતે થાળીમાં અડધો ભાગ સલાડ અને શાકભાજી, એક ચતુર્થાંશ ભાગ પ્રોટીન અને બાકીનો એક ચતુર્થાંશ ભાગ રોટલી કે ભાત માટે રાખો.આ ઉપરાંત જમતી વખતે મોબાઇલ કે ટીવી જોવાનું ટાળો. ધીમે ધીમે જમો અને પેટ ભરાઈ ગયું હોવાનો સંકેત મળે ત્યારે ખાવાનું બંધ કરો. ખોરાકની માત્રા પર નિયંત્રણ રાખવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.
2. જમવાની રીત અને સમય બદલો, દરરોજ ચાલવાની ટેવ પાડો
માત્ર શું ખાવું છે તે જ નહીં, પરંતુ કયા ક્રમમાં ખાવું છે તે પણ મહત્વનું બની શકે છે. ભોજનની શરૂઆત સલાડ અને શાકભાજીથી કરો. ત્યારબાદ દાળ, પનીર કે અન્ય પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક લો અને છેલ્લે રોટલી કે ભાત ખાઓ. આ પદ્ધતિ ભોજન પછી બ્લડ સુગરમાં થતો અચાનક વધારો ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.ફળોના જ્યુસને બદલે આખાં ફળ ખાવાનું પસંદ કરો, કારણ કે આખાં ફળોમાં ફાઇબર પણ મળે છે. આ ઉપરાંત રોજિંદા ભોજનનો સમય નક્કી કરો. સવારનો નાસ્તો, બપોરનું ભોજન અને રાત્રિનું ભોજન શક્ય હોય ત્યાં સુધી દરરોજ લગભગ એક જ સમયે લો.
રાત્રિનું ભોજન સૂવાના બે-ત્રણ કલાક પહેલાં કરી લેવું જોઈએ. દરેક મુખ્ય ભોજન પછી 10 મિનિટ ચાલવાની ટેવ પાડો. આ નાની આદત પણ બ્લડ સુગરના નિયંત્રણમાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
3. 40 વર્ષની રાહ ન જુઓ, સમયસર કરાવો આ સ્વાસ્થ્ય તપાસ
ઘણા લોકો માને છે કે ડાયાબિટીસની તપાસ 40 વર્ષની ઉંમર પછી જ કરાવવી જોઈએ, પરંતુ જોખમ ધરાવતા લોકો માટે વહેલી તપાસ ખૂબ જરૂરી છે. ખાસ કરીને પરિવારમાં ડાયાબિટીસનો ઇતિહાસ હોય, વજન વધી રહ્યું હોય અથવા પેટની આસપાસ ચરબી જમા થતી હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.આ માટે ફાસ્ટિંગ બ્લડ સુગર અને HbA1c ટેસ્ટ કરાવી શકાય છે. આ ઉપરાંત લિપિડ પ્રોફાઇલ, બ્લડ પ્રેશર અને વજન પર પણ નિયમિત નજર રાખવી જરૂરી છે. HbA1c ટેસ્ટથી છેલ્લા આશરે ત્રણ મહિનાના સરેરાશ બ્લડ સુગરનું મૂલ્યાંકન કરવામાં મદદ મળે છે.
પ્રી-ડાયાબિટીસનો અર્થ એ છે કે બ્લડ સુગર સામાન્ય કરતાં વધારે છે, પરંતુ હજુ ડાયાબિટીસના નિદાન માટેની મર્યાદા સુધી પહોંચ્યું નથી. આ તબક્કે જીવનશૈલીમાં સુધારો કરવો ખાસ મહત્વનો છે. જોકે, દરેક વ્યક્તિની સ્થિતિ અલગ હોઈ શકે છે, તેથી ટેસ્ટના પરિણામો અંગે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
