હવે સ્વાદુપિંડનું કેન્સર જીવલેણ નહીં બને? જાણો દર્દીઓને કીમોથેરાપી કરતાં બમણું જીવન આપતી નવી ટેબ્લેટ ‘ડારાક્સોનારાસિબ’ વિશે
વૈદિક ચિકિત્સા અને આધુનિક વિજ્ઞાનના સમન્વય વચ્ચે, તબીબી જગતમાંથી માનવજાત માટે એક અત્યંત રાહતજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. વિશ્વભરમાં સૌથી ઘાતક અને સાયલન્ટ કિલર ગણાતા સ્વાદુપિંડના કેન્સર (Pancreatic Cancer) ની સારવારમાં વૈજ્ઞાનિકોને એક એવી મોટી સફળતા મળી છે, જે દર્દીઓ માટે સંજીવની સમાન સાબિત થઈ શકે તેમ છે.
કેન્સર એક એવો જીવલેણ શબ્દ છે જે સાંભળતા જ કોઈપણ વ્યક્તિના હૃદયમાં ભય અને નિરાશા વ્યાપી જાય છે. આ રોગના વિવિધ પ્રકારોમાં સ્વાદુપિંડનું કેન્સર (Pancreatic Cancer) સૌથી વધુ જોખમી માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેના લક્ષણો પ્રારંભિક તબક્કામાં પકડાતા નથી. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, જ્યારે આ રોગનું નિદાન થાય છે ત્યાં સુધીમાં કેન્સર શરીરના અન્ય મહત્વપૂર્ણ અંગોમાં ફેલાઈ ચૂક્યું હોય છે. આ જ કારણ છે કે વર્ષોથી આ બીમારી સામે ડોક્ટરો લાચાર જણાતા હતા અને દર્દીઓનો બચવાનો દર ખૂબ જ ઓછો હતો. પરંતુ હવે, આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાને આ અસાધ્ય બીમારી સામે એક નવો આશાનો દીવો પ્રગટાવ્યો છે.
તાજેતરમાં થયેલા ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સમાં એક પ્રાયોગિક દવાના એવા આશ્ચર્યજનક અને પ્રોત્સાહક પરિણામો સામે આવ્યા છે, જેને સ્વાદુપિંડના કેન્સરની સારવારના ઇતિહાસમાં એક બહુ મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ ગણાવવામાં આવી રહ્યો છે. વૈજ્ઞાનિકોએ દાવો કર્યો છે કે ‘ડારાક્સોનારાસિબ’ (Daraxonarasib) નામની આ નવી ગોળી દર્દીઓના આયુષ્યને કીમોથેરાપીની સરખામણીએ સીધું બમણું કરવાની અદ્ભુત ક્ષમતા ધરાવે છે.
કીમોથેરાપીના અસહ્ય દર્દ સામે મજબૂત વિકલ્પ
શિકાગોમાં યોજાયેલી ‘અમેરિકન સોસાયટી ઓફ ક્લિનિકલ ઓન્કોલોજી’ (ASCO) ની વાર્ષિક બેઠકમાં આ દવાના ફેઝ-૩ ટ્રાયલના પરિણામો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. ‘RASolute 302’ નામના આ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અભ્યાસમાં સ્વાદુપિંડના કેન્સરથી પીડાતા અંદાજે ૫૦૦ જેટલા દર્દીઓને સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. સંશોધનના અંતે જે આંકડા બહાર આવ્યા તે તબીબી જગતને ચોંકાવનારા હતા.
પરંપરાગત રીતે અપાતી કીમોથેરાપી મેળવનારા દર્દીઓ સરેરાશ ૬.૭ મહિના સુધી જીવિત રહ્યા હતા, જેની સામે આ નવી પ્રાયોગિક દવા ‘ડારાક્સોનારાસિબ’ લેનારા દર્દીઓનો સરેરાશ જીવનકાળ ૧૩.૨ મહિના નોંધાયો હતો. આ સીધો પુરાવો છે કે આ દવાએ મુશ્કેલ સમયમાં દર્દીઓના જીવનને બમણી લંબાઈ આપી છે. આ સંશોધનના અહેવાલો વિશ્વની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત મેડિકલ જર્નલ ‘ન્યૂ ઇંગ્લેન્ડ જર્નલ ઓફ મેડિસિન’ માં પણ વિસ્તૃત રીતે પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા છે.
કેવી રીતે કામ કરે છે આ સંજીવની ગોળી?
તબીબી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, સ્વાદુપિંડના કેન્સરના ૯૦ ટકાથી વધુ કેસોમાં ગાંઠ (Tumor) ના વિકાસ અને તેના ઝડપથી ફેલાવા પાછળ એક પરિવર્તિત (Mutated) પ્રોટીન જવાબદાર હોય છે. આ પ્રોટીનને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં ‘KRAS’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. વિજ્ઞાનીઓ છેલ્લાં અનેક દાયકાઓથી આ ચોક્કસ પ્રોટીનને નિષ્ક્રિય કરવા માટેના પ્રયોગો કરી રહ્યા હતા, પરંતુ અત્યાર સુધી તેમને કોઈ ખાસ સફળતા મળી નહોતી.
નવી વિકસાવાયેલી ડારાક્સોનારાસિબ ગોળી સીધી જ આ ‘KRAS’ નામના પરિવર્તિત પ્રોટીનને લક્ષ્ય બનાવે છે અને કેન્સરના કોષોને વધતા અટકાવી દે છે. આથી જ આ દવાને કેન્સર વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં એક ક્રાંતિકારી પગલું માનવામાં આવે છે.
દર્દીઓના જીવનની ગુણવત્તામાં નોંધપાત્ર સુધારો
કેલિફોર્નિયા યુનિવર્સિટીના જાણીતા કેન્સર નિષ્ણાત ડૉ. ઝેવ વેઈનબર્ગ, જેમણે આ સમગ્ર સંશોધન અને ક્લિનિકલ ટ્રાયલનું નેતૃત્વ કર્યું છે, તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભલે આ દવા અત્યારે કેન્સરને શરીરમાંથી સંપૂર્ણપણે નાબૂદ નથી કરતી, પરંતુ તે સંપૂર્ણ ઉપચાર (Cure) તરફ આગળ વધવા માટેનું એક ખૂબ જ મોટું અને નિર્ણાયક કદમ છે. સંશોધનમાં એ પણ નોંધવામાં આવ્યું છે કે આ દવા લેતા દર્દીઓને માત્ર લાંબુ આયુષ્ય જ નથી મળ્યું, પરંતુ કીમોથેરાપીની સરખામણીએ તેમને શારીરિક દુખાવો ઓછો થયો છે અને તેમના જીવનની ગુણવત્તા (Quality of Life) માં ઘણો સારો સુધારો જોવા મળ્યો છે.
આડઅસરો અને એફડીએ (FDA) ની મંજૂરીની પ્રક્રિયા
કોઈપણ નવી કેન્સરની દવાની જેમ આ દવાની પણ કેટલીક આડઅસરો (Side Effects) સામે આવી છે, જેમાં ત્વચા પર ગંભીર પ્રકારના ફોલ્લીઓ થવા અને મોઢામાં ચાંદા પડવા જેવી સમસ્યાઓ મુખ્ય છે. જો કે, તબીબોનું માનવું છે કે કેન્સર સામે આ દવાના જે અસાધારણ ફાયદા છે, તેની સામે આ આડઅસરો ખૂબ સામાન્ય છે. આ દવાનું ઉત્પાદન ‘રિવોલ્યુશન મેડિસિન્સ’ કંપની દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે અને તેના અદભુત પરિણામોને જોતા અમેરિકાની યુએસ ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) આ દવાની સમીક્ષા પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવીને ટૂંક સમયમાં બજારમાં લાવવા લીલી ઝંડી આપી શકે છે. હાલ પૂરતું, ગંભીર સ્થિતિ ધરાવતા દર્દીઓ માટે એજન્સીએ તેના ખાસ પ્રોગ્રામ હેઠળ આના મર્યાદિત ઉપયોગની મંજૂરી આપી દીધી છે.
અમેરિકન કેન્સર સોસાયટીના એક અહેવાલ મુજબ, આ વર્ષે માત્ર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં જ સ્વાદુપિંડના કેન્સરના આશરે ૬૭,૦૦૦ નવા કેસો નોંધાય તેવી આશંકા છે, જેમાંથી ૫૨,૦૦૦ થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામી શકે છે. આ કેન્સરમાં પાંચ વર્ષનો સર્વાઇવલ રેટ માત્ર ૧૩ ટકા જેટલો જ છે. આવી કપરી પરિસ્થિતિમાં, ડારાક્સોનારાસિબના સફળ પરિણામો વિશ્વભરના લાખો કેન્સર પીડિતો અને તેમના પરિવારો માટે એક નવું આશાનું કિરણ બનીને આવ્યા છે.
