સાવધાન! શું તમે પણ ઉનાળામાં વારંવાર પેનકિલર લો છો? જાણો તમારી કિડની માટે આ કેટલું જોખમી છે
ઉનાળાના દિવસોમાં જ્યારે પારો 40 ડિગ્રીને પાર કરી જાય છે, ત્યારે આપણા શરીરની સિસ્ટમ પહેલેથી જ દબાણમાં હોય છે. ગરમીને કારણે થતા માથાના દુખાવાથી છુટકારો મેળવવા માટે આપણે Ibuprofen (આઇબુપ્રોફેન) અથવા Diclofenac (ડાઇક્લોફેનેક) જેવી દવાઓ લઈએ છીએ. આ દવાઓ ‘નોન-સ્ટેરોઇડલ એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી ડ્રગ્સ’ (NSAIDs) ની શ્રેણીમાં આવે છે. જો કે તે દુખાવો ઘટાડે છે, પરંતુ ઉનાળામાં તે કિડનીના અસલી દુશ્મન બની શકે છે.
ઉનાળામાં પેનકિલર વધુ જોખમી કેમ?
સામાન્ય રીતે, પેનકિલર દવાઓ કિડની તરફ જતો લોહીનો પ્રવાહ (Blood Flow) થોડો ઓછો કરી દે છે. ઠંડી કે સામાન્ય મોસમમાં આપણું શરીર આ ફેરફારને સહન કરી લે છે, પરંતુ ઉનાળામાં સ્થિતિ અલગ હોય છે:
ડિહાઇડ્રેશન અને લોહીનું ઘટ્ટ થવું: ગરમીમાં પરસેવો વધુ થવાથી શરીરમાં પાણીની અછત સર્જાય છે. આનાથી લોહી ઘટ્ટ થવા લાગે છે અને કિડની સુધી પહોંચતા લોહીનું પ્રમાણ પહેલેથી જ ઓછું હોય છે.
બમણો માર: જ્યારે ડિહાઇડ્રેશનની સ્થિતિમાં તમે પેનકિલર લો છો, ત્યારે તે કિડની સુધી પહોંચતા લોહીના પ્રવાહને વધુ ઘટાડે છે. આનાથી કિડનીના કોષોને ઓક્સિજન અને પોષણ મળતું નથી, જેના કારણે કિડનીને કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે.
Acute Kidney Injury (AKI): ડોકટરોના મતે, ઉનાળામાં વધુ પડતી પેનકિલર લેવાથી ‘એક્યુટ કિડની ઇન્જરી’નું જોખમ વધી જાય છે. આ એવી સ્થિતિ છે જેમાં કિડની અચાનક કામ કરવાનું બંધ કરી શકે છે.
કોના માટે સૌથી વધુ ખતરો છે?
દરેક વ્યક્તિના શરીર પર દવાની અસર અલગ હોય છે, પરંતુ અમુક લોકોએ ઉનાળામાં વિશેષ સાવધાની રાખવી જોઈએ:
જેમને પહેલેથી જ કિડનીની કોઈ સમસ્યા હોય.
ડાયાબિટીસ અથવા હાઈ બ્લડ પ્રેશર ધરાવતા દર્દીઓ.
હૃદય રોગના દર્દીઓ અને 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના વડીલો.
જે લોકો બ્લડ પ્રેશરની દવાઓ લેતા હોય, તેમના માટે પેનકિલર કિડની પર વધારાનું દબાણ લાવે છે.
કિડની પર અસર થઈ રહી છે તે કેવી રીતે ખબર પડે?
કિડની પર થતી નકારાત્મક અસર તરત જ દેખાતી નથી, પરંતુ શરીર અમુક સંકેતો આપે છે જેને આપણે ગરમીનું બહાનું કાઢીને નજરઅંદાજ કરીએ છીએ:
સામાન્ય કરતા પેશાબ ઓછો થવો.
શરીરમાં અતિશય થાક કે નબળાઈ અનુભવવી.
પગના પંજા કે ઘૂંટીમાં સોજા આવવા.
પેશાબનો રંગ વધુ ઘાટો થવો.
સાવચેતી અને ઉપાય: શું કરવું જોઈએ?
પેનકિલર લેવી એ ગુનો નથી, પરંતુ તે લેવાની રીત સાચી હોવી જોઈએ. નિષ્ણાતો નીચે મુજબની સલાહ આપે છે:
1. હાઈડ્રેશન છે પહેલી શરત:
જો તમારે કોઈ કારણસર પેનકિલર લેવી જ પડે, તો ખાતરી કરો કે તમારું શરીર હાઈડ્રેટેડ છે. દિવસમાં 3-4 લીટર પાણી પીવો. જો પૂરતું પાણી ન પીતા હોવ, તો ભૂલેચૂકેય પેનકિલર ન લેવી.
2. પેરાસીટામોલ એક સારો વિકલ્પ:
Ibuprofen ની સરખામણીમાં Paracetamol (પેરાસીટામોલ) કિડની માટે થોડી વધુ સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે. જો સામાન્ય તાવ કે દુખાવો હોય તો તેને પ્રાધાન્ય આપો, પરંતુ તેની પણ માત્રા મર્યાદિત હોવી જોઈએ.
3. કુદરતી ઉપાયો અજમાવો:
ઉનાળામાં થતા માથાના દુખાવાનું મુખ્ય કારણ ગરમી અને પાણીની અછત છે. દવા લેવાને બદલે પહેલા ઠંડા રૂમમાં આરામ કરો, લીંબુ શરબત કે નાળિયેર પાણી પીવો. ઘણીવાર માત્ર પાણી પીવાથી અને આરામ કરવાથી દુખાવો ગાયબ થઈ જાય છે.
4. ડોક્ટરની સલાહ લો:
વારંવાર થતા દુખાવા માટે જાતે જ ‘ડોક્ટર’ ન બનો. જો દુખાવો અસહ્ય હોય, તો ડોક્ટરને પૂછીને જ દવા લો જેથી તેઓ તમારી કિડનીની સ્થિતિ મુજબ યોગ્ય ડોઝ નક્કી કરી શકે.
