શું તમારી સોલાર પેનલ પર પણ ધૂળ જામી છે? આ રહી બિલ ઓછું કરવાની સરળ ટિપ્સ
આજના સમયમાં વધતી જતી મોંઘવારી અને આસમાને પહોંચતા વીજળીના બિલમાંથી રાહત મેળવવા માટે ‘સોલાર પેનલ’ (Solar Panel) એક શ્રેષ્ઠ માધ્યમ બનીને ઉભરી આવ્યું છે. લોકો મોટી રકમનું રોકાણ કરીને પોતાના ઘરની છત પર સોલાર સિસ્ટમ એ આશા સાથે લગાવે છે કે હવે લાઈટ બિલની ચિંતા કાયમ માટે ખતમ થઈ જશે અને પાવર કટ (વીજળી ગુલ થવા) દરમિયાન પણ રાહત મળશે.
પરંતુ, ઘણીવાર વાર્તામાં ટ્વિસ્ટ આવી જાય છે. મોટી રકમ ખર્ચ્યા પછી પણ કેટલાક લોકોનું વીજળીનું બિલ ઓછું નથી થતું અથવા તો સિસ્ટમ ધાર્યા મુજબ બેકઅપ આપતી નથી. આવી સ્થિતિમાં લોકો વિચારવા લાગે છે કે કદાચ સોલાર પેનલ જ ખરાબ છે અથવા આ ટેકનોલોજી તેમના કામની નથી. પરંતુ અસલિયત કંઈક ઓર છે. હવામાનની માર, મેન્યુફેક્ચરિંગ ડિફેક્ટ (ઉત્પાદનની ખામી) અને ઇન્સ્ટોલેશન (ફિટિંગ) દરમિયાન થતી કેટલીક ઝીણી ભૂલો તમારી આખી સિસ્ટમને ઠપ કરી શકે છે. ચાલો જાણીએ એવી સામાન્ય સમસ્યાઓ (Common Solar Panel Problems) વિશે જે તમારી સોલાર સિસ્ટમને નબળી પાડે છે અને સાથે જ જાણીએ તેના સરળ ઉપાયો.
1. પેનલ પર ધૂળ-માટીના થર જામવા (સૌથી સામાન્ય છતાં અવગણાતી સમસ્યા)
સોલાર પેનલ સૂર્યપ્રકાશને (Sunlight) શોષીને વીજળી બનાવે છે. પરંતુ જો તેની ઉપર ધૂળ-માટીની જાડી ચાદર પથરાઈ જાય, તો તડકો સિલિકોન સેલ્સ સુધી પહોંચી જ શકતો નથી.
-
કારણ: આપણા દેશમાં પ્રદૂષણ, હવામાં ઊડતી ધૂળ અને આસપાસ થતા કન્સ્ટ્રક્શન (બાંધકામ) ના કારણે છત પર બહુ જલ્દી ધૂળ જમા થઈ જાય છે. આ સિવાય પક્ષીઓની અગાઉ પણ પેનલની એફિશિયન્સીને (કાર્યક્ષમતા) ભારે નુકસાન પહોંચાડે છે. તડકો બ્લોક થવાથી વીજળીનું પ્રોડક્શન અડધું કે તેનાથી પણ ઓછું થઈ જાય છે.
-
ઉકેલ: આનો ઈલાજ ખૂબ જ સરળ અને મફત છે. મહિનામાં ઓછામાં ઓછું બે વાર સવારના સમયે અથવા સાંજે (જ્યારે પેનલ ઠંડી હોય) ચોખ્ખા પાણી અને મુલાયમ કપડા કે વાઇપરથી પેનલોને સારી રીતે ધોઈ લો. સફાઈ માટે ક્યારેય પણ કડક ડિટર્જન્ટ કે કેમિકલનો ઉપયોગ ન કરવો.
2. સોલાર પેનલમાં ‘હોટસ્પોટ’ બનવું (અદ્રશ્ય વિલન)
ઘણીવાર આખી સોલાર પેનલ તો બરાબર કામ કરતી હોય છે, પરંતુ તેનો એક નાનો ભાગ અચાનક ખૂબ જ ગરમ થવા લાગે છે. તેને ટેકનિકલ ભાષામાં ‘હોટસ્પોટ’ (Hotspot) કહેવામાં આવે છે.
-
કારણ: જ્યારે સોલાર પેનલના કોઈ ભાગ પર લાંબા સમય સુધી ઝાડનો પડછાયો રહે છે, અથવા કોઈ તિરાડ આવી જાય છે, ત્યારે ત્યાંથી વીજળીનો પ્રવાહ અટકી જાય છે. વીજળી આગળ ન વધવાને કારણે તે ઉર્જા ગરમીમાં બદલાઈ જાય છે અને તે ખાસ ભાગ તવાની જેમ ગરમ થઈ જાય છે. આ સમસ્યા નરી આંખે સરળતાથી દેખાતી નથી, પરંતુ તે ધીમે-ધીમે આખી પેનલને અંદરથી બાળી નાખે છે.
-
ઉકેલ: સોલાર પેનલ લગાવતી વખતે એ વાતની ખાતરી કરો કે ત્યાં દિવસભરમાં ક્યારેય પણ કોઈ ઝાડ, થાંભલા કે દીવાલનો પડછાયો ન પડે. જો હોટસ્પોટ બની ગયું હોય, તો જાતે છેડછાડ કરવાને બદલે તરત જ કોઈ પ્રોફેશનલ ટેકનિશિયનને બોલાવીને તેની તપાસ કરાવો.
3. ઝીણી તિરાડ કે ફિઝિકલ ડેમેજ (દેખાવમાં નાની, નુકસાનમાં મોટી)
સોલાર પેનલ મજબૂત ગ્લાસથી ઢંકાયેલી હોય છે, પરંતુ માનવ સહજ બેદરકારી કે અકસ્માત સામે તે પણ લાચાર થઈ જાય છે.
-
કારણ: ફેક્ટરીથી ઘર સુધી ટ્રાન્સપોર્ટેશન દરમિયાન, અથવા તો છત પર ફિટિંગ (Installation) કરતી વખતે જો પેનલ ક્યાંક અથડાઈ જાય, તો તેમાં ‘માઈક્રો-ક્રેક્સ’ એટલે કે ખૂબ જ ઝીણી તિરાડો પડી જાય છે. ઘણીવાર આ તિરાડો એટલી નાની હોય છે કે ઉપરથી કાચ બિલકુલ સાફ દેખાય છે, પરંતુ અંદરના સોલાર સેલ્સ તૂટી ગયા હોય છે. આ સિવાય ખરાબ મેન્યુફેક્ચરિંગના કારણે અંદરનું સોલ્ડરિંગ ઢીલું રહી જાય છે, જેનાથી વીજળીનો ફ્લો ડિસ્ટર્બ થાય છે.
-
ઉકેલ: જ્યારે પણ વેન્ડર તમારા ઘરે સોલાર પેનલ લઈને આવે, ત્યારે ઇન્સ્ટોલેશન પહેલાં દરેક પેનલને તડકામાં રાખીને તેનો ટેસ્ટિંગ રિપોર્ટ કે ઇન્વર્ટર પર તેનું રીડિંગ જરૂર ચેક કરો. હંમેશા બ્રાન્ડેડ અને વોરંટી વાળી પેનલ જ ખરીદો જેથી આવી સ્થિતિમાં રિપ્લેસમેન્ટ મળી શકે.
4. વાયરિંગ ડિફેક્ટ: જ્યારે પેનલ સાચી હોય પણ કનેક્શન ખોટું હોય
ઘણા કિસ્સાઓમાં સોલાર પેનલ પણ એકદમ ટોપ ક્વોલિટીની હોય છે અને તડકો પણ પૂરો મળી રહ્યો હોય છે, છતાં ઇન્વર્ટર બેટરી ચાર્જ કરી શકતું નથી. આનો સીધો સંબંધ વાયરિંગ સાથે છે.
-
કારણ: સોલાર સિસ્ટમને ફિટ કરનારા લોકલ મિકેનિક ઘણીવાર પૈસા બચાવવાના ચક્કરમાં ખરાબ ક્વોલિટીના પાતળા વાયરનો ઉપયોગ કરી લે છે, અથવા તો તારના જોડાણો (Connections) ઢીલા છોડી દે છે. ખરાબ વાયરિંગના કારણે રસ્તામાં જ વીજળીનું ભારે નુકસાન (Transmission Loss) થાય છે અને કરંટ ઇન્વર્ટર સુધી પૂરી તાકાતથી પહોંચી શકતો નથી.
-
ઉકેલ: સોલાર સિસ્ટમ માટે હંમેશા ડીસી (DC) વાયર્સનો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ જે તડકો અને પાણી સહન કરવા માટે બનેલા હોય છે. ઇન્સ્ટોલેશન હંમેશા સર્ટિફાઇડ એન્જિનિયર કે કંપનીના એક્સપર્ટ પાસે જ કરાવો અને ખાતરી કરો કે કોઈ પણ વાયર ખુલ્લો કે લટકતો ન રહે.
5. ઇન્વર્ટર અને લોડનું યોગ્ય તાલમેલ ન હોવું
ઘણીવાર લોકો પેનલ તો બહુ પાવરફુલ લગાવી લે છે, પરંતુ ઘરના લોડ પ્રમાણે ઇન્વર્ટર કે બેટરીની પસંદગી ખોટી કરી બેસે છે.
-
કારણ: જો તમારું સોલાર ઇન્વર્ટર ઓછી ક્ષમતાનું (kW) હોય અને તમારા ઘરનો લોડ વધારે હોય, તો ઇન્વર્ટર ટ્રીપ થઈ જશે અથવા સોલાર એનર્જીનો પૂરો ફાયદો તમને નહીં મળી શકે. તેવી જ રીતે ઓન-ગ્રીડ સિસ્ટમમાં જો નેટ-મીટરિંગ બરાબર કામ ન કરતું હોય, તો તમારી બનાવેલી વીજળી સરકારને તો જતી રહેશે, પરંતુ મીટરમાં તેનો ક્રેડિટ જમા થશે નહીં.
-
ઉકેલ: સોલાર લગાવતા પહેલા તમારા ઘરના છેલ્લા 6 મહિનાના લાઈટ બિલને જુઓ અને તમારા ડેઈલી લોડ (AC, ફ્રિજ, મોટર વગેરે) ની ગણતરી કોઈ એક્સપર્ટ પાસે કરાવો. તે જ પ્રમાણે સાચી કેપેસિટીનું ઇન્વર્ટર અને સોલાર કન્વર્ટર પસંદ કરો.
સોલાર પેનલ એ લાંબા ગાળાનું રોકાણ (Long-term Investment) છે જે ઓછામાં ઓછા 25 વર્ષ સુધી તમારો સાથ નિભાવે છે. તેથી માત્ર થોડા હજાર રૂપિયા બચાવવા માટે કોઈ બિન-અનુભવી ડીલર કે હલકી ગુણવત્તાના સાધનોના ચક્કરમાં ન પડો. સમયસમય પર તેની સફાઈ અને વર્ષમાં એકવાર પ્રોફેશનલ મેન્ટેનન્સ કરાવીને તમે આના દ્વારા તમારા લાઈટ બિલને લગભગ ‘ઝીરો’ કરી શકો છો અને પર્યાવરણને બચાવવામાં પોતાનું યોગદાન પણ આપી શકો છો.
