સાવધાન! શિયાળામાં વધતો સાંધાનો દુખાવો હોઈ શકે છે યુરિક એસિડના સંકેત: જાણો નિષ્ણાતોની સલાહ અને બચાવના ઉપાયો
શિયાળાની ગુલાબી ઠંડીમાં આપણી ખાણીપીણી અને જીવનશૈલીમાં મોટો ફેરફાર આવે છે. આ ફેરફાર ક્યારેક સ્વાસ્થ્ય માટે ભારે પડી શકે છે. જો તમને પણ આ દિવસોમાં સાંધામાં દુખાવો, સોજો કે હલનચલન કરવામાં તકલીફ થઈ રહી હોય, તો તેને સામાન્ય ઠંડી માનીને અવગણશો નહીં. આ યુરિક એસિડ (Uric Acid) વધવાના લક્ષણો હોઈ શકે છે, જે આગળ જતાં ‘ગાઉટ’ (Gout) જેવી ગંભીર બીમારીનું સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
શિયાળામાં યુરિક એસિડ વધવાનું મુખ્ય કારણ શું?
દિલ્હીની આરએમએલ (RML) હોસ્પિટલના મેડિસિન વિભાગના ડાયરેક્ટર પ્રોફેસર ડો. સુભાષ ગિરિ જણાવે છે કે શિયાળામાં યુરિક એસિડ વધવા પાછળ મુખ્ય ત્રણ કારણો જવાબદાર છે:
- પ્યુરિનયુક્ત ખોરાક: શિયાળામાં લોકો માંસ, ઈંડા અને ડ્રાય ફ્રૂટ્સનું સેવન વધારે કરે છે. આ પદાર્થોમાં ‘પ્યુરિન’ નામનું તત્વ વધુ હોય છે, જે શરીરમાં યુરિક એસિડનું સ્તર વધારે છે.
- પાણીનો ઓછો વપરાશ: ઉનાળાની સરખામણીએ શિયાળામાં તરસ ઓછી લાગે છે. પાણી ઓછું પીવાને કારણે કિડની શરીરમાંથી યુરિક એસિડને યોગ્ય રીતે બહાર કાઢી શકતી નથી.
- શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ: ઠંડીને કારણે લોકો કસરત ઓછી કરે છે, જેનાથી મેટાબોલિઝમ ધીમું પડે છે અને યુરિક એસિડના ક્રિસ્ટલ્સ સાંધામાં જમા થવા લાગે છે.
યુરિક એસિડ વધવાના મુખ્ય લક્ષણો
શરીરમાં યુરિક એસિડનું પ્રમાણ વધે ત્યારે નીચે મુજબના ચિહ્નો જોવા મળે છે:
- પગના અંગૂઠામાં અચાનક અસહ્ય દુખાવો થવો.
- ઘૂંટણ અને અન્ય સાંધામાં સોજો આવવો.
- સવારે ઉઠતી વખતે ચાલવામાં તકલીફ પડવી.
- સાંધાની આસપાસની ત્વચા લાલ થઈ જવી.
કયો ટેસ્ટ કરાવવો અને ક્યારે સાવધ રહેવું?
જો તમને ઉપર મુજબના લક્ષણો દેખાય, તો તરત જ ‘સીરમ યુરિક એસિડ ટેસ્ટ’ (Serum Uric Acid Test) કરાવવો જોઈએ. ડોક્ટરોના મતે, જો યુરિક એસિડ લાંબા સમય સુધી વધેલું રહે તો તે હાડકાંને નુકસાન પહોંચાડે છે અને કિડનીમાં પથરીની સમસ્યા પણ સર્જી શકે છે.
કંટ્રોલ કરવા માટેના સરળ ઉપાયો
યુરિક એસિડને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે તમારી દિનચર્યામાં આ ફેરફારો કરો:
- ભરપૂર પાણી પીવો: દિવસ દરમિયાન ગરમ કે નવશેકું પાણી પીવાનું રાખો જેથી ઝેરી તત્વો બહાર નીકળી જાય.
- ખોરાક પર નિયંત્રણ: રેડ મીટ, રાજમા અને વધુ પડતા ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ટાળો.
- નશાથી દૂર રહો: આલ્કોહોલ યુરિક એસિડ વધારવામાં મોટો ભાગ ભજવે છે, તેથી તેનાથી દૂર રહો.
- વ્યાયામ: નિયમિત હળવી સ્ટ્રેચિંગ એક્સરસાઇઝ કરો જેથી લોહીનું પરિભ્રમણ સારું રહે.
