ખજૂરના બીજ હવે કચરો નથી: ઘરે બનાવો કેફીન-મુક્ત અને હેલ્ધી ‘ડેટ સીડ કોફી’, જાણો સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રેસીપી અને તેના અદભુત ફાયદા
ખજૂર એ પ્રકૃતિની આપણને મળેલી એક અદ્ભુત ભેટ છે. આપણે બધા જાણીએ છીએ કે ખજૂર ખાવાથી શરીરને ત્વરિત ઉર્જા મળે છે, લોહીનું પ્રમાણ વધે છે અને પાચનશક્તિ મજબૂત થાય છે. પરંતુ, શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ખજૂર ખાધા પછી જે બીજ (ઠળિયા) ને આપણે કચરો સમજીને ડસ્ટબિનમાં ફેંકી દઈએ છીએ, તે ખરેખર કેટલા કિંમતી હોઈ શકે? સોશિયલ મીડિયા પર આજકાલ વેસ્ટમાંથી બેસ્ટ બનાવવાનો એક નવો ટ્રેન્ડ જોર પકડી રહ્યો છે અને તે છે—ખજૂરના બીજમાંથી બનતી હેલ્ધી કોફી (Date Seed Coffee).
જો તમે પણ અત્યાર સુધી આ બીજ ફેંકી દેવાની ભૂલ કરતા હતા, તો આ લેખ વાંચ્યા પછી તમે ક્યારેય એવું નહીં કરો. આ કોફીનો સ્વાદ સામાન્ય કોફી જેવો જ હળવો શેકેલો અને સુગંધિત હોય છે, પરંતુ સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે સંપૂર્ણપણે કેફીન-મુક્ત (Caffeine-free) હોય છે. ચાલો જાણીએ કે આ અનોખી કોફી કેવી રીતે બનાવવી અને તે આપણા સ્વાસ્થ્ય માટે કેમ અમૃત સમાન છે.
શા માટે ફેંકી દેવાતા ખજૂરના બીજ એક ‘સુપરફૂડ’ છે?
આપણે ખજૂરના પલ્પ એટલે કે ઉપરના ભાગને તો હોંશે-હોંશે ખાઈ લઈએ છીએ, પરંતુ તેના બીજમાં પણ કુદરતે પોષક તત્વોનો ખજાનો છુપાવેલો છે. આજના સમયમાં જ્યારે લોકો હેલ્ધી લાઈફસ્ટાઈલ તરફ વળી રહ્યા છે, ત્યારે ખજૂરના બીજનો પાવડર વૈશ્વિક સ્તરે લોકપ્રિય થઈ રહ્યો છે.
ખજૂરના બીજમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં એન્ટીઑકિસડન્ટ્સ (Antioxidants) હોય છે, જે શરીરના કોષોને નુકસાન થતા બચાવે છે. આ ઉપરાંત, તેમાં ડાયેટરી ફાઇબર, હેલ્ધી ફેટ્સ, પ્રોટીન અને મહત્વના મિનરલ્સ જેમ કે મેગ્નેશિયમ, કેલ્શિયમ અને આયર્ન મળી આવે છે. જે લોકોને સામાન્ય કોફી પીધા પછી એસિડિટી થાય છે અથવા ઊંઘ ન આવવાની સમસ્યા (Insomnia) રહે છે, તેમના માટે ખજૂરની કોફી એક વરદાન સમાન છે કારણ કે તે પેટને શાંત રાખે છે અને નર્વસ સિસ્ટમને ઉત્તેજિત કરતી નથી.
ખજૂરના બીજની કોફી બનાવવાની સામગ્રી
- ખજૂરના બીજ (ઠળિયા): ૧૫ થી ૨૦ નંગ (સારી ગુણવત્તાના)
- પાણી અથવા દૂધ: ૧ કે ૨ કપ (તમારી પસંદગી મુજબ)
- કુદરતી ગળપણ: સ્વાદ મુજબ મધ અથવા ઓર્ગેનિક ગોળ
- તજ પાવડર (Cinnamon): ચપટીભર (વૈકલ્પિક, સ્વાદ અને સુગંધ વધારવા માટે)
- એલચી પાવડર: એક નાની ચમચી (જો તમને દેશી ફ્લેવર ગમતો હોય)
સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રેસીપી: ઘરે જ બનાવો ઓર્ગેનિક કોફી પાવડર
સ્ટેપ ૧: બીજની સફાઈ અને સુકવણી
સૌ પ્રથમ, ભેગા કરેલા ખજૂરના બીજને નવશેકા પાણીમાં બરાબર ધોઈ લો. તેની આસપાસ ચોંટેલો ચીકણો ભાગ કે ખાંડનો અંશ સંપૂર્ણપણે નીકળી જવો જોઈએ. ધોયા પછી, આ બીજને એક કોટનના કપડા પર ફેલાવી દો. તેને એક દિવસ માટે તડકામાં અથવા પંખા નીચે બરાબર સુકાવા દો. જો બીજમાં ભેજ રહેશે તો પાવડર લાંબો સમય ટકશે નહીં.
સ્ટેપ ૨: ધીમા તાપે શેકવું (Roasting)
હવે એક જાડા તળિયાવાળી કડાઈ અથવા પેન લો અને તેને ગેસ પર ગરમ કરવા મૂકો. સુકાયેલા બીજને આ પેનમાં નાખો. ગેસની આંચ બિલકુલ ધીમી રાખવી. બીજને સતત હલાવતા રહીને ૧૫ થી ૨૦ મિનિટ સુધી શેકો. જેમ જેમ બીજ શેકાશે, તેમ તેમ તેનો રંગ બદલાઈને ઘેરો બદામી કે કાળો (Dark Chocolate Brown) થવા લાગશે અને તમારા રસોડામાં અસલી કોફી બીન્સ જેવી જ અદભુત સુગંધ ફેલાઈ જશે.
સ્ટેપ ૩: પીસવાની પ્રક્રિયા (Grinding)
બીજ બરાબર શેકાઈ જાય એટલે ગેસ બંધ કરી તેને એક પ્લેટમાં કાઢી લો અને સંપૂર્ણપણે ઠંડા થવા દો. (ધ્યાન રાખજો, ગરમ બીજ મિક્સરમાં ન પીસવા). બીજ ઠંડા થાય એટલે તેને હેવી-ડ્યુટી મિક્સર ગ્રાઇન્ડર અથવા બ્લેન્ડરમાં નાખીને બારીક પીસી લો. જો પાવડર થોડો મોટો લાગે, તો તેને ગાળણીથી ગાળી લો. તમારી ૧૦૦% નેચરલ, કેફીન-મુક્ત કોફી પાવડર તૈયાર છે! આ પાવડરને તમે એર-ટાઈટ કન્ટેનરમાં ભરીને મહિનાઓ સુધી સ્ટોર કરી શકો છો.
કોફી બનાવવાની અને પીરસવાની રીત
૧. એક તપેલીમાં એક કપ પાણી અથવા દૂધ (તમારી પસંદગી પ્રમાણે) ગરમ કરવા મૂકો.
૨. તેમાં ૧ થી ૨ નાની ચમચી તૈયાર કરેલો ખજૂરના બીજનો પાવડર ઉમેરો.
૩. આ મિશ્રણને ધીમા તાપે ૫ મિનિટ સુધી બરાબર ઉકળવા દો, જેથી કરીને પાવડરનો બધો જ અર્ક અને ફ્લેવર પાણી કે દૂધમાં ભળી જાય.
૪. જો તમને તજનો સ્વાદ ગમતો હોય, તો ઉકળતી વખતે જ તેમાં એક ચપટી તજ પાવડર ઉમેરી શકો છો.
૫. કોફી બરાબર ઉકળી જાય એટલે ગેસ બંધ કરી તેને કપમાં ગાળી લો.
૬. અંતમાં, સ્વાદ અનુસાર મધ અથવા ગોળ ઉમેરીને બરાબર મિક્સ કરો. (નોંધ: જો મધ ઉમેરતા હોવ, તો કોફી થોડી નવશેકી થાય પછી જ ઉમેરવું, ઉકળતા દૂધમાં મધ ન નાખવું).
તમારી ગરમાગરમ, સુગંધિત અને સ્વાસ્થ્યવર્ધક ખજૂરની કોફી તૈયાર છે!
View this post on Instagram
ખજૂરની કોફી પીવાના અદભુત સ્વાસ્થ્ય લાભો
આ કોફી માત્ર સ્વાદમાં જ ઉત્તમ છે એવું નથી, પણ તે શરીરને અંદરથી મજબૂત બનાવે છે:
કેફીનની આડઅસરોથી મુક્તિ: નિયમિત કોફી પીવાથી શરીરમાં કેફીનનું પ્રમાણ વધે છે, જે એન્ઝાઈટી (ચિંતા) અને બ્લડ પ્રેશર વધારી શકે છે. આ કોફી કેફીન-મુક્ત હોવાથી દિવસમાં ગમે ત્યારે પી શકાય છે.
પાચનતંત્ર માટે ઉત્તમ: આ બીજમાં રહેલા ડાયેટરી ફાઇબર પાચનક્રિયાને સુધારે છે અને કબજિયાત જેવી સમસ્યાઓમાં રાહત આપે છે.
ડિટોક્સિફિકેશન: એન્ટીઑકિસડન્ટથી ભરપૂર હોવાને કારણે, આ ડ્રિંક લીવર અને કિડનીને સાફ રાખવામાં મદદ કરે છે, એટલે કે તે એક ઉત્તમ ડિટોક્સ ડ્રિંક છે.
ડાયાબિટીસમાં ફાયદાકારક: કેટલાક અભ્યાસો દર્શાવે છે કે ખજૂરના બીજનો અર્ક બ્લડ શુગર લેવલને નિયંત્રિત કરવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
વજન નિયંત્રણ: આ કોફી મેટાબોલિઝમને બુસ્ટ કરે છે, જેનાથી કેલરી ઝડપથી બર્ન થાય છે અને વજન ઘટાડવામાં મદદ મળે છે.
