અમેરિકાની દાદાગીરીનો અંત? ભારત અને યુરોપ વચ્ચેની આ ઐતિહાસિક ડીલ ટ્રમ્પની ઊંઘ ઉડાડી દેશે
ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચેની ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) માટેની વાટાઘાટો હવે તેના અંતિમ અને નિર્ણાયક તબક્કામાં પહોંચી ગઈ છે. ૨૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના લેટેસ્ટ રિપોર્ટ્સ મુજબ, આ ડીલ ભારત માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થવા જઈ રહી છે. આ કરારથી માત્ર વેપારમાં જ વધારો નહીં થાય, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા અને તેના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે એક મોટો આર્થિક આંચકો પણ બની શકે છે. આ સ્ક્રિપ્ટમાં આપણે સમજીશું કે કેવી રીતે $૧૧ અબજનો નિકાસ અમેરિકાથી ભારત તરફ શિફ્ટ થશે અને સામાન્ય ભારતીયોને તેનો સીધો ફાયદો શું થશે.
ભારત-EU ડીલની સૌથી મોટી અસર અમેરિકન બજાર પર પડવાની ધારણા છે. અત્યાર સુધી અમેરિકા ભારતનું સૌથી મોટું ટ્રેડિંગ પાર્ટનર રહ્યું છે, પરંતુ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની રક્ષણાત્મક આર્થિક નીતિઓ (Protective Trade Policies) ને કારણે ભારત હવે તેના વિકલ્પો શોધી રહ્યું છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ ડીલ પૂર્ણ થતાં જ ભારતમાંથી આશરે $૧૧ અબજ (લગભગ ₹૯૧,૦૦૦ કરોડ) નો નિકાસ જે હાલમાં અમેરિકા જઈ રહ્યો છે, તે ડાયવર્ટ થઈને યુરોપિયન દેશો તરફ વળી શકે છે. આનાથી ભારતની અમેરિકા પરની નિર્ભરતા ઘટશે અને ભારતને યુરોપના ૨૭ દેશોના વિશાળ બજારનો સીધો લાભ મળશે.
ટ્રમ્પ જોતા રહી જશે અને ભારત બાજી મારી જશે!
ભારત માટે આ ડીલનો અર્થ છે ‘ઝીરો ડ્યુટી’ એક્સેસ. હાલમાં ભારતીય ટેક્સટાઇલ, લેધર અને હેન્ડિક્રાફ્ટ જેવી પ્રોડક્ટ્સ પર યુરોપમાં ભારે આયાત શુલ્ક (Import Duty) લાગે છે, જેના કારણે બાંગ્લાદેશ અને વિયેતનામ જેવા દેશો સ્પર્ધામાં આગળ નીકળી જાય છે. પરંતુ આ કરાર બાદ ભારતીય સામાન યુરોપમાં ઘણો સસ્તો થશે. આનાથી ભારતના મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરને પ્રોત્સાહન મળશે અને લાખો નવી નોકરીઓનું સર્જન થશે. ખાસ કરીને ગારમેન્ટ અને આઈટી સેક્ટરમાં કામ કરતા ભારતીય યુવાનો માટે વિદેશી પ્રોજેક્ટ્સ અને રોજગારીની તકોમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળશે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હંમેશા ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ની નીતિ પર ભાર મૂકે છે અને ઘણીવાર ભારતીય નિકાસ પર ટેરિફ વધારવાની ધમકી આપે છે. આ સંજોગોમાં ભારત-EU ડીલ ટ્રમ્પ માટે એક સ્પષ્ટ સંદેશ છે કે ભારત પાસે બીજા મોટા વિકલ્પો તૈયાર છે. જો અમેરિકા ભારતીય આઈટી વ્યાવસાયિકો માટે વિઝાના નિયમો કડક કરે છે અથવા ટેરિફ વોર છેડે છે, તો ભારત પોતાની નિકાસનો મોટો હિસ્સો યુરોપ તરફ વાળી દેશે. આ વ્યૂહાત્મક પગલું ભારતને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનમાં વધુ મજબૂત બનાવશે.
સામાન્ય ભારતીય નાગરિકને આનાથી શું ફાયદો થશે? સૌ પ્રથમ, યુરોપિયન ટેકનોલોજી અને હાઈ-એન્ડ મશીનરી ભારત આવવાથી અહીં ઉત્પાદન ક્ષમતા વધશે અને ચીજવસ્તુઓના ભાવ ઘટશે. બીજું, ભારતીય એગ્રી-પ્રોડક્ટ્સ (ફળો, શાકભાજી અને અનાજ) માટે યુરોપના બજારો ખુલશે, જેનો સીધો ફાયદો ભારતના ખેડૂતોને થશે. ત્રીજું, યુરોપિયન કંપનીઓ ભારતમાં રોકાણ વધારશે, જેનાથી રૂપિયાની કિંમતમાં સ્થિરતા આવશે અને મોંઘવારી પર લગામ લાગશે.
નિષ્કર્ષમાં, ૨૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ ના આ લેટેસ્ટ અપડેટ્સ દર્શાવે છે કે ભારત હવે માત્ર એક બજાર નથી, પણ એક આર્થિક મહાસત્તા તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. ભારત-EU ડીલ માત્ર અમેરિકાને સાઈડલાઈન કરવા માટે નથી, પરંતુ ભારતને આત્મનિર્ભર અને વૈશ્વિક સ્તરે હરીફાઈ કરવા સક્ષમ બનાવવા માટેનું એક માસ્ટરસ્ટ્રોક છે. આ ડીલથી ભારતની નિકાસ શક્તિમાં જે $૧૧ અબજનો વધારો થવાની આશા છે, તે ભારતીય અર્થતંત્રના અમૃતકાળ માટે ઈંધણનું કામ કરશે.
