ગરમી અને લૂ (Heat Stroke) સામે રક્ષણ આપતું દેશી અમૃત
ગુજરાતની ગરમીમાં લૂ લાગવી એ સામાન્ય બાબત છે. પાન અને ગુલકંદ બંનેની તાસીર ઠંડી હોય છે. પાનના પાનમાં કુદરતી હાઇડ્રેટિંગ ગુણો હોય છે જે શરીરમાં પાણીનું સ્તર જાળવી રાખે છે. જ્યારે ગુલકંદ પિત્તશામક છે, એટલે કે તે શરીરમાં વધેલી ગરમીને શાંત કરે છે. આ શરબત પીવાથી ગરમીના કારણે થતી અકળામણ, માથાનો દુખાવો અને પરસેવાની દુર્ગંધમાં પણ રાહત મળે છે.
પાન-ગુલકંદ શરબત બનાવવા માટેની જરૂરી સામગ્રી
- તાજા પાનનાં પત્તા: 4-5 નંગ (કલકત્તી અથવા બનારસી પાન શ્રેષ્ઠ રહેશે)
- ગુલકંદ: 3 મોટી ચમચી
- વરિયાળી: 1 મોટી ચમચી (અડધો કલાક પાણીમાં પલાળેલી)
- ઈલાયચી પાવડર: અડધી નાની ચમચી
- દૂધ અથવા પાણી: 3 કપ (તમે તમારી પસંદગી મુજબ ઠંડુ દૂધ અથવા પાણી લઈ શકો છો)
- સાકર અથવા ખાંડ: સ્વાદ મુજબ (સાકર વધુ ઠંડક આપે છે)
- બરફના ટુકડા: જરૂર મુજબ
બનાવવાની રીત: માત્ર 5 મિનિટમાં તૈયાર
સ્ટેપ 1: પાનની તૈયારી
સૌ પ્રથમ પાનનાં પાનને ચોખ્ખા પાણીથી ધોઈ લો. પાનની પાછળની જે જાડી ડંખલ હોય તેને કાઢી નાખો. હવે પાનના હાથેથી નાના-નાના ટુકડા કરી લો.
સ્ટેપ 2: સ્પેશિયલ પેસ્ટ તૈયાર કરવી
એક મિક્સર જાર લો. તેમાં પાનના ટુકડા, ગુલકંદ, પલાળેલી વરિયાળી (પાણી સાથે જ) અને ઈલાયચી પાવડર ઉમેરો. આ બધું બરાબર પીસાઈ જાય તે માટે તેમાં 2-3 ચમચી ઠંડુ દૂધ કે પાણી ઉમેરો અને એકદમ સ્મૂધ પેસ્ટ બનાવી લો.
સ્ટેપ 3: શરબતનું મિશ્રણ
જ્યારે પેસ્ટ તૈયાર થઈ જાય, ત્યારે તેમાં બાકીનું 3 કપ ઠંડુ દૂધ અથવા પાણી ઉમેરો. હવે તેમાં સ્વાદ મુજબ સાકર કે ખાંડ નાખો. ફરી એકવાર મિક્સરને 1 મિનિટ માટે ફેરવી લો જેથી બધું એકરસ થઈ જાય.
સ્ટેપ 4: ગાળવું કે નહીં?
ઘણા લોકોને પાન અને વરિયાળીના ઝીણા કણ ગમતા હોય છે, જ્યારે અમુકને એકદમ પ્લેન શરબત ગમે છે. જો તમારે સ્મૂધ ડ્રિંક પીવું હોય તો ગરણીથી ગાળી લો, નહીંતર તેને એમ જ પીવાની મજા કંઈક અલગ જ છે.
સ્ટેપ 5: ગાર્નિશિંગ અને સર્વિંગ
એક કાચના ગ્લાસમાં બરફના ટુકડા નાખો. તેમાં તૈયાર કરેલું પાન-ગુલકંદ શરબત રેડો. ઉપરથી થોડી ટૂટી-ફ્રૂટી અથવા પાનના ઝીણા ટુકડા ભભરાવીને ઠંડુ-ઠંડુ સર્વ કરો.
પાન-ગુલકંદ શરબતના અદભૂત ફાયદા
- પાચનમાં સુધારો: પાન અને વરિયાળી બંને પાચનક્રિયાને તેજ બનાવે છે. ભારે ખોરાક લીધા પછી આ શરબત પીવાથી ગેસ અને એસિડિટીમાં રાહત મળે છે.
- મોઢાની દુર્ગંધ દૂર કરે: આ એક નેચરલ માઉથ ફ્રેશનર છે. તે મોઢામાં રહેલા બેક્ટેરિયાનો નાશ કરે છે અને શ્વાસમાં તાજગી લાવે છે.
- પિત્ત દોષનું શમન: આયુર્વેદ મુજબ શરીરમાં ગરમી વધવાથી પિત્ત વધે છે. ગુલકંદ પિત્તને ઓછું કરવાનું કામ કરે છે, જેનાથી ત્વચા પર થતી ગરમીની ફોલ્લીઓ ઓછી થાય છે.
- ઇન્સ્ટન્ટ એનર્જી: ગરમીમાં જ્યારે તમે થાકેલા હોવ, ત્યારે આ શરબત ગ્લુકોઝ લેવલ વધારે છે અને તરત જ સ્ફૂર્તિ આપે છે.
કામની ટિપ્સ
- જો તમે વજન ઘટાડવા માંગતા હોવ, તો ખાંડને બદલે મધનો ઉપયોગ કરી શકો છો અથવા ખાંડ વગર પણ આ શરબત ખૂબ જ મીઠું લાગે છે કારણ કે ગુલકંદમાં પહેલેથી જ મીઠાશ હોય છે.
- જો બાળકોને આપતા હોવ, તો દૂધનો ઉપયોગ કરવો જે મિલ્કશેક જેવો સ્વાદ આપશે.
- આ શરબતમાં તમે થોડા ગુલાબની પાંદડીઓ પણ ઉમેરી શકો છો, જે સુગંધ અને ઠંડક બંનેમાં વધારો કરશે.
