શિયાળામાં રોજ ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ખાવા કેટલા યોગ્ય? શું તેનાથી વજન અને સુગર વધે છે? જાણો નિષ્ણાતોનો મત
શિયાળાની શરૂઆત થતાની સાથે જ આપણા આહારમાં પણ ફેરફાર થવા લાગે છે. શરીરને ગરમ રાખવા અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) વધારવા માટે લોકો કાજુ, બદામ, અખરોટ અને કિસમિસ જેવા ડ્રાય ફ્રૂટ્સ (સૂકો મેવો) નો સહારો લે છે. સોશિયલ મીડિયાથી લઈને ઘરના રસોડા સુધી, મેવાને સ્વાસ્થ્યનો ખજાનો માનવામાં આવે છે. પરંતુ શું તેનું દરરોજ સેવન દરેક માટે સુરક્ષિત છે? શું તે ખરેખર વજન અને શુગર લેવલ વધારી શકે છે?
ચાલો, નિષ્ણાતો અને ડોક્ટરોના અભિપ્રાયના આધારે જાણીએ ડ્રાય ફ્રૂટ્સ સાથે જોડાયેલી દરેક નાની-મોટી વાત.
શિયાળામાં ડ્રાય ફ્રૂટ્સ: સ્વાસ્થ્યનું ‘પાવરહાઉસ’ કે બીમારીઓનું નોતરું?
શિયાળામાં ડ્રાય ફ્રૂટ્સનું સેવન ઉનાળાની સરખામણીમાં ઘણું વધી જાય છે. તેનું મુખ્ય કારણ તેની તાસીર ગરમ હોવાનું છે. ડ્રાય ફ્રૂટ્સમાં ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ, વિટામિન, મિનરલ્સ અને એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે, જે કકડતી ઠંડીમાં શરીરને અંદરથી હૂંફ આપે છે.
શું દરરોજ ખાવા ફાયદાકારક છે?
ડોક્ટરોના મતે, મર્યાદિત માત્રામાં દરરોજ ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ખાવા માત્ર સુરક્ષિત જ નથી, પરંતુ ખૂબ જ ફાયદાકારક પણ છે. તે તમારા સ્નાયુઓને મજબૂતી આપે છે અને ઠંડીના કારણે થતા સાંધાના દુખાવામાં રાહત આપે છે. પરંતુ અહીં ‘મર્યાદિત માત્રા’ શબ્દ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
વજન અને શુગર: શું છે હકીકત?
ઘણા લોકોના મનમાં ડર હોય છે કે ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ખાવાથી વજન વધી જશે. આ અંગે ડાયેટિશિયનનું કહેવું છે કે:
- વજન વધવું: જો તમે મુઠ્ઠીભર મેવા ખાઓ છો, તો તે વજન વધારતા નથી. તેમાં ‘હેલ્ધી ફેટ’ હોય છે જે હૃદય માટે સારું છે. પરંતુ જો તમે વધુ પડતી કેલરી લેશો, તો વજન વધવું સ્વાભાવિક છે.
- બ્લડ શુગર: બદામ અને અખરોટ જેવા મેવા શુગર કંટ્રોલ કરવામાં મદદ કરે છે કારણ કે તેમનો ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ ઓછો હોય છે. જોકે, કિસમિસ, ખજૂર અને અંજીરમાં કુદરતી શર્કરા વધુ હોય છે, તેથી ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ તેનું સેવન સાવધાનીપૂર્વક કરવું જોઈએ.
કયા લોકોએ બિલકુલ ન ખાવા જોઈએ?
તબીબી સલાહ મુજબ, કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ટાળવા જોઈએ:
- કિડની સ્ટોન: જે લોકોને પથરીની ફરિયાદ હોય, તેમણે કાજુ અને બદામ જેવા હાઈ-ઓક્સાલેટ ધરાવતા મેવા ટાળવા જોઈએ.
- એલર્જી: ઘણા લોકોને નટ્સથી એલર્જી હોય છે, જેના કારણે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અથવા ત્વચા પર ફોલ્લીઓ થઈ શકે છે.
- પાચનની સમસ્યા: જો તમારું પેટ વારંવાર ખરાબ રહેતું હોય કે ગેસ થતો હોય, તો કાચા ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ખાવાનું ટાળો. તેને હંમેશા પલાળીને જ ખાઓ.
સેવનની સાચી રીત
ડોક્ટરો જણાવે છે કે ડ્રાય ફ્રૂટ્સનો મહત્તમ લાભ લેવા માટે તેમને રાત્રે પાણીમાં પલાળીને સવારે ખાલી પેટે ખાવા સૌથી ઉત્તમ છે. બદામના ફોતરાં કાઢીને ખાવાથી તે સરળતાથી પચી જાય છે અને તેની ગરમી (તાસીર) સંતુલિત થઈ જાય છે.
કેટલું ખાવું?
એક સ્વસ્થ પુખ્ત વ્યક્તિ માટે દિવસભરમાં 20 થી 30 ગ્રામ (લગભગ એક મુઠ્ઠી) ડ્રાય ફ્રૂટ્સ પૂરતા છે. જેમાં 2-3 બદામ, 1 અખરોટ, 2 કાજુ અને થોડી કિસમિસનો સમાવેશ કરી શકાય છે.
નિષ્ણાતની સલાહ: ડ્રાય ફ્રૂટ્સને ‘સ્નેક્સ’ની જેમ ન ખાઓ, પરંતુ તેને ભોજનનો હિસ્સો બનાવો. જો તમને કોઈ ગંભીર બીમારી હોય, તો તમારા આહારમાં ફેરફાર કરતા પહેલા ડોક્ટરની સલાહ જરૂર લો.
