બદામ, માખણ કે દૂધ સાથે વિટામિન ડી લેવાથી શરીરને કેમ મળે છે બમણું પોષણ?

વિટામિન ડી લેવાનો અસલી અને શ્રેષ્ઠ સમય કયો? સવારે કે સાંજે? જાણો શું કહે છે વિજ્ઞાન અને મેડિકલ રિસર્ચ

આજના આધુનિક યુગમાં બદલાતી જીવનશૈલી, બંધ ઓફિસોમાં કલાકો સુધી કામ કરવાની આદત અને તડકામાં ઓછું નીકળવાને કારણે વસ્તીના મોટા હિસ્સામાં ‘વિટામિન ડી’ (Vitamin D) ની ગંભીર ઉણપ જોવા મળી રહી છે. વિટામિન ડી એ આપણા શરીર માટે માત્ર એક પોષક તત્વ નથી, પરંતુ તે હાડકાંની મજબૂતી, રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immune System) અને ચેતાતંત્રના યોગ્ય સંકલન માટેનું બ્રહ્માસ્ત્ર છે. આમ તો આપણી ત્વચા સૂર્યપ્રકાશના સંપર્કમાં આવતાની સાથે જ કુદરતી રીતે વિટામિન ડીનું નિર્માણ કરે છે, પરંતુ આજના સમયમાં મોટાભાગના લોકો ડોક્ટરની સલાહ પર સપ્લીમેન્ટ્સ (દવા કે કેપ્સ્યુલ) નો સહારો લે છે. પરંતુ, સપ્લીમેન્ટ્સ લેતી વખતે લોકોના મનમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ થાય છે કે, આ દવા સવારે લેવી જોઈએ કે સાંજે? કયા સમયે લેવાથી તેની અસર સૌથી વધુ થાય છે?

ભોજન સાથે લેવું કેમ અનિવાર્ય છે? (The Fat-Soluble Science)

તબીબી વિજ્ઞાન અને વિવિધ વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો દર્શાવે છે કે વિટામિન ડી એ ચરબીમાં દ્રાવ્ય (Fat-Soluble) વિટામિન છે. આનો અર્થ એ થાય કે જો તમારા પેટમાં હેલ્ધી ફેટ (ચરબી) હાજર ન હોય, તો શરીર આ વિટામિનને યોગ્ય રીતે શોષી શકતું નથી.

એક ક્લિનિકલ રિસર્ચમાં ચોંકાવનારું પરિણામ સામે આવ્યું છે કે, જ્યારે વિટામિન ડીને ચરબીયુક્ત ભારે ભોજન સાથે લેવામાં આવ્યું, ત્યારે લોહીમાં તેનું સ્તર સામાન્ય કરતાં ૩૨% જેટલું વધુ જોવા મળ્યું હતું. તેથી, જ્યારે પણ તમે વિટામિન ડીનું સેવન કરો, ત્યારે તમારા નાસ્તા કે ભોજનમાં માખણ, ઈંડા, બદામ, અખરોટ અથવા ફુલ-ફેટ દૂધ જેવી તંદુરસ્ત ચરબી ધરાવતી વસ્તુઓ સામેલ હોવી ખૂબ જ જરૂરી છે.

વિટામિન ડી ટાઈમિંગ એનાલિસિસ: સવાર વિરુદ્ધ સાંજ

સવારે લેવાના અદભુત ફાયદા

મોટાભાગના હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ સવારે વિટામિન ડી લેવાની સલાહ આપે છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે સવારના સમયે દવાની દિનચર્યા સેટ કરવી સરળ છે, જેથી પ્રવાસીઓ કે નોકરીયાત લોકો તેને ભૂલતા નથી. આ ઉપરાંત, તે દિવસની શરૂઆતમાં શરીરને ઉર્જાવાન રાખવામાં પણ મદદરૂપ સાબિત થાય છે.

સાંજે કે રાત્રે લેવાથી થઈ શકે છે આ નુકસાન

કેટલાક પ્રારંભિક તબીબી સંશોધનો સૂચવે છે કે રાત્રે અથવા મોડી સાંજે વિટામિન ડી લેવાથી ઊંઘની ગુણવત્તા પ્રભાવિત થઈ શકે છે. વિટામિન ડીનું સેવન શરીરના સ્લીપ હોર્મોન એટલે કે ‘મેલાટોનિન’ (Melatonin) ના ઉત્પાદનને અવરોધી શકે છે, જેનાથી રાત્રે ઊંઘ આવવામાં તકલીફ અથવા અનિદ્રાની સમસ્યા થઈ શકે છે. જો કે, આ બાબતે હજુ વધુ કડક વૈજ્ઞાનિક પુરાવાની જરૂર છે, પરંતુ જો તમને રાત્રે આ કેપ્સ્યુલ લીધા પછી ઊંઘવામાં મુશ્કેલી થતી હોય, તો તમારે તાત્કાલિક તમારો સમય બદલીને સવારનો કરી દેવો જોઈએ.

અસલી સિક્રેટ: સમય કરતાં નિયમિતતા વધુ મહત્વની છે

નિષ્ણાતોના મતે, સવાર કે સાંજનો સમય એટલો મહત્વપૂર્ણ નથી, જેટલું મહત્વનું એ છે કે તમે તેને કેટલા નિયમિત અંતરે અને કઈ રીતે લો છો. અનિયમિત સેવનથી દવાની અસરકારકતા ઘટી જાય છે.

મહત્વની આરોગ્ય સૂચનાઓ:

• વિટામિન ડી ક્યારેય ખાલી પેટે ન લેવું, હંમેશા ચરબીયુક્ત આહાર સાથે જ લેવું.

• કોઈપણ સપ્લીમેન્ટ્સ શરૂ કરતાં પહેલાં બ્લડ ટેસ્ટ (લોહીની તપાસ) કરાવીને તમારા વિટામિન ડીના વાસ્તવિક સ્તરનું મૂલ્યાંકન અવશ્ય કરાવો.

• ડોક્ટર દ્વારા સૂચવવામાં આવેલી ચોક્કસ માત્રા (ડોઝ) નું જ પાલન કરો, કારણ કે વધુ પડતું વિટામિન ડી પણ શરીર માટે નુકસાનકારક હોઈ શકે છે.