રોજ 1 ઈંડું ખાવાથી હૃદય પર શું અસર થાય? 185 દેશોના ડેટામાંથી સામે આવ્યું સત્ય
આપણા રોજિંદા નાસ્તામાં ઈંડાંનું સ્થાન હંમેશાં ચર્ચાનો વિષય રહ્યું છે. એક દાયકામાં તેને પ્રોટીનનો સૌથી ઉત્તમ સ્ત્રોત ગણાવીને ખાવાની સલાહ આપવામાં આવે છે, તો બીજા દાયકામાં એવી ચેતવણી આપવામાં આવે છે કે ઈંડાંનું પીળું દળ (જર્દી/Yolk) ખાવાથી લોહીની ધમનીઓ રૂંધાઈ જશે અને હાર્ટ એટેકનું જોખમ વધી જશે. પરિણામે, લાખો લોકો વર્ષોથી હૃદયરોગના ડરથી માત્ર ઈંડાંનો સફેદ ભાગ (Egg Whites) ખાવાનું પસંદ કરે છે.
જોકે, વિજ્ઞાન અને તબીબી સંશોધનો સમય સાથે બદલાયા છે. તાજેતરમાં જ દેશ-વિદેશના અગ્રણી તબીબોએ ઈંડાં વિશે વર્ષોથી ચાલી આવતી ગેરસમજો અને અફવાઓનો અંત આણ્યો છે. હૈદરાબાદના સિનિયર ન્યુરોલોજિસ્ટ અને કેલિફોર્નિયાના પ્રખ્યાત ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટે વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓ સાથે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈંડાંથી ગભરાવાની કોઈ જરૂર નથી.
હૃદય સ્વાસ્થ્ય અને ઈંડાં અંગેનો મોટો ભ્રમ
દાયકાઓથી ઈંડાં વિરૂદ્ધ એક સરળ તર્ક આપવામાં આવતો હતો: ઈંડાંના પીળા ભાગમાં કોલેસ્ટ્રોલ હોય છે, લોહીમાં કોલેસ્ટ્રોલ વધવાથી હૃદયરોગ થાય છે, તેથી ઈંડાં ખાવા હૃદય માટે ખરાબ છે.
પરંતુ ઓગસ્ટ 2026 માં હૈદરાબાદની અપોલો હોસ્પિટલ્સના સિનિયર ન્યુરોલોજિસ્ટ ડૉ. સુધીર કુમારે સોશિયલ મીડિયા પર આ ભ્રમનો છેદ ઉડાડ્યો હતો. તેમણે લખ્યું, “શું ઈંડાં તમારા હૃદય માટે ખરાબ છે? વિજ્ઞાન આનાથી સાવ ઊલટું જ કહે છે.”
ડૉ. કુમારે એક વિશાળ વૈશ્વિક અભ્યાસનો હવાલો આપતાં જણાવ્યું કે:
-
28 વર્ષનો ડેટા: આ સંશોધનમાં 185 દેશોના 28 વર્ષના ડેટાનું ઊંડું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું.
-
હાર્ટ એટેકમાં ઘટાડો: રિસર્ચમાં જાણવા મળ્યું કે જે વસ્તીમાં ઈંડાંનો વપરાશ વધુ હતો, ત્યાં ઇસ્કેમિક હાર્ટ ડિસીઝ (IHD) નો દર અને તેનાથી થતા મૃત્યુનો દર નોંધપાત્ર રીતે ઓછો હતો.
-
સરળ શબ્દોમાં: વધુ ઈંડાં ખાનારા લોકોમાં હાર્ટ એટેક અને હૃદય સંબંધિત મૃત્યુનું જોખમ ઓછું જોવા મળ્યું હતું.
Are eggs bad for your heart?
The science says otherwise.
A major global study analyzed 28 years of data across 185 countries.
✅It revealed a significant negative association between egg consumption and both:
Ischemic Heart Disease (IHD) incidence, and IHD mortality
🟢In… pic.twitter.com/pDG3trzKJi
— Dr Sudhir Kumar MD DM (@hyderabaddoctor) August 28, 2026
ડોકટરોની સલાહમાં આટલો મોટો ફેરફાર કેમ આવ્યો?
ડૉ. સુધીર કુમારે સમજાવ્યું કે ભૂતકાળમાં આપણી ધારણા એ હતી કે આપણે જે ખોરાક લઈએ છીએ તેનું કોલેસ્ટ્રોલ સીધું આપણા લોહીમાં ભળી જાય છે, પરંતુ આપણું શરીર આ રીતે કામ કરતું નથી.
ખોરાકમાંથી મળતા કોલેસ્ટ્રોલ (Dietary Cholesterol) અને લોહીમાં રહેલા કોલેસ્ટ્રોલ (Blood Cholesterol) વચ્ચે સીધો સંબંધ નથી. મોટાભાગના સ્વસ્થ લોકો માટે, ખોરાકમાં લેવાતા કોલેસ્ટ્રોલથી લોહીના ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) ના સ્તર પર બહુ નગણ્ય અસર પડે છે. ઈંડાં માત્ર કોલેસ્ટ્રોલ નથી, પરંતુ તે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું પ્રોટીન, લ્યુટીન, ઝીયાઝેન્થિન અને વિટામિન્સનો ભંડાર છે જે આપણી રક્તવાહિનીઓના સ્વાસ્થ્યને જાળવી રાખે છે.
ડૉ. કુમારની સ્પષ્ટ સલાહ છે: “આધુનિક સંશોધનો દર્શાવે છે કે સ્વસ્થ પુખ્ત વયના લોકો માટે દરરોજ મધ્યમ પ્રમાણમાં (દિવસનું 1 ઈંડું) ખાવાથી હૃદયરોગનું કોઈ જોખમ વધતું નથી. ઈંડાંથી ડરવાની જરૂર નથી, તે કુદરતના સૌથી સંપૂર્ણ આહારોમાંથી એક છે.”
લગાતાર 14 દિવસ ઈંડાં ખાવાથી શરીરમાં શું બદલાવ આવે છે?
હૈદરાબાદના ડૉ. કુમારે જ્યાં હૃદય પર ઈંડાંની સકારાત્મક અસર દર્શાવી, તો બીજી તરફ કેલિફોર્નિયા સ્થિત ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટ ડૉ. સૌરભ સેઠીએ (જેમણે AIIMS, હાર્વર્ડ અને સ્ટેનફોર્ડમાંથી તાલીમ લીધી છે) સળંગ 14 દિવસ સુધી ઈંડાં ખાવાથી શરીર પર થતી અસરો વિશે વિગતવાર માહિતી આપી છે:
1. મગજના કાર્યરત રહેવામાં સુધારો
ઈંડાંમાં ‘કોલિન’ (Choline) નામનું પોષક તત્વ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. આ તત્વ મગજમાં ‘એસેટિલકોલિન’ બનાવવામાં મદદ કરે છે, જે યાદશક્તિ, એકાગ્રતા અને શીખવાની ક્ષમતા વધારવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ન્યુરોટ્રાન્સમીટર છે.
2. ગુડ કોલેસ્ટ્રોલમાં વધારો
ડૉ. સેઠીના જણાવ્યા મુજબ, દરરોજ ઈંડાં ખાવાથી ઘણા લોકોમાં ગુડ કોલેસ્ટ્રોલ એટલે કે HDL (હાઈ-ડેન્સિટી લિપોપ્રોટીન) નું સ્તર વધે છે, જે હૃદયની ધમનીઓને સાફ રાખવામાં મદદ કરે છે.
3. આંખોનું રક્ષણ
ઈંડાંના પીળા ભાગમાં ‘લ્યુટીન’ (Lutein) અને ‘ઝીયાઝેન્થિન’ (Zeaxanthin) નામના શક્તિશાળી એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ હોય છે. આ તત્વો મોબાઈલ અને કમ્પ્યુટર સ્ક્રીનમાંથી નીકળતા નુકસાનકારક બ્લુ લાઈટને ફિલ્ટર કરે છે અને ઉંમર વધવાની સાથે આંખોની રોશની ઓછી થતી અટકાવે છે.
4. વાળ, ત્વચા અને નખ માટે વરદાન
ઈંડાંમાં સલ્ફર ધરાવતા એિઝનો એસિડ્સ વિપુલ પ્રમાણમાં હોય છે. આ એસિડ્સ શરીરમાં ‘કેરાટિન’ (Keratin) નામના પ્રોટીનનું ઉત્પાદન વધારે છે. કેરાટિન મજબૂત વાળ, ચમકદાર ત્વચા અને મજબૂત નખ માટે સૌથી જરૂરી પ્રોટીન ગણાય છે.
શાકાહારી લોકો માટે વિકલ્પો
જે લોકો શાકાહારી છે અથવા વેગન (Vegan) ડાયેટ ફોલો કરે છે અને ઈંડાં નથી ખાતા, તેમણે પણ ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. ડૉ. સેઠીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે શાકાહારી ખોરાકમાંથી પણ ઈંડાં જેવાં જ પોષક તત્વો મેળવી શકાય છે.
સોયાબીનમાંથી બનતી વસ્તુઓ જેવી કે ટોફુ (Tofu), ટેમ્પેહ (Tempeh) અને એદામામે (Edamame) એ પ્રોટીનની દ્રષ્ટિએ ઈંડાંનો સૌથી ઉત્તમ અને નજીકનો શાકાહારી વિકલ્પ છે.
