દવા કે જાદુ? જાણો કેવી રીતે વૈજ્ઞાનિકો માણસને ફરીથી યુવાન બનાવવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે!
સ્ત્રીઓ હોય કે પુરુષો, વધતી ઉંમરની સાથે દેખાવમાં આવતા ફેરફારોને લઈને દરેક વ્યક્તિ ક્યાંક ને ક્યાંક ચિંતિત હોય છે. આપણે સૌએ ઘણીવાર જોયું છે કે લોકો યુવાન દેખાવા માટે કેટલા પ્રકારના મોંઘા સ્કિનકેર રૂટિન, ડાયેટ અને એન્ટી-એજિંગ ટ્રીટમેન્ટનો સહારો લેતા હોય છે. પરંતુ, શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે વિજ્ઞાન હવે એવી જગ્યાએ પહોંચી ગયું છે જ્યાં વધતી ઉંમરને પાછી ફેરવવાની એટલે કે ‘રિવર્સ એજિંગ’ની વાતો માત્ર કાલ્પનિક ફિલ્મો સુધી મર્યાદિત નથી રહી? તાજેતરમાં જ રિવર્સ એજિંગને લઈને એક એવો પ્રયોગ શરૂ થયો છે, જેણે આખી દુનિયાનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
ER-100: રિવર્સ એજિંગના ઈન્જેક્શનનો પ્રથમ ટ્રાયલ
અમેરિકાના બોસ્ટન સ્થિત એક બાયોટેક સ્ટાર્ટઅપ ‘લાઈફ બાયોસાયન્સિસ’ (Life Biosciences) દ્વારા એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે. તેમણે દુનિયાના પ્રથમ ‘રિવર્સ એજિંગ’ ઈન્જેક્શનનું હ્યુમન ટ્રાયલ શરૂ કર્યું છે. આ એક ‘સેલ્યુલર રીપ્રોગ્રામિંગ’ (Cellular Reprogramming) ઈન્જેક્શન છે. તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે આ પ્રયોગનો પહેલો ઉપયોગ ગ્લુકોમા (કાળા મોતિયા) થી પીડાતી એક મહિલાની આંખની કીકી પર કરવામાં આવ્યો છે.
આ પ્રક્રિયા સામાન્ય ઈન્જેક્શન જેવી નથી. આ એક જટિલ તબીબી પ્રક્રિયા છે, જેમાં ઈન્જેક્શન આપ્યા બાદ દર્દીને થોડા અઠવાડિયા સુધી એન્ટીબાયોટીક્સનો કોર્સ પણ કરાવવામાં આવે છે. હાલના તબક્કે, આ ટ્રાયલમાં ખૂબ જ મર્યાદિત લોકો એટલે કે 20 થી ઓછા સ્વયંસેવકોને સામેલ કરવામાં આવ્યા છે, જેથી તેની સુરક્ષા અને અસરોને નજીકથી સમજી શકાય.
સેલ્યુલર રીપ્રોગ્રામિંગ: કોષોની યાદશક્તિ પાછી લાવવી
આજકાલ વિજ્ઞાનમાં ‘સેલ્યુલર રીપ્રોગ્રામિંગ’ એક સૌથી હોટ ટોપિક છે. આ ટેકનોલોજીનો મુખ્ય વિચાર એ છે કે આપણા શરીરના કોષો (cells) ભલે ગમે તેટલા વૃદ્ધ થઈ ગયા હોય, પણ તેમની અંદર યુવાનીની ‘યાદશક્તિ’ સંગ્રહિત હોય છે. જેમ એક જૂના સોફ્ટવેરને ફરીથી અપડેટ કરીને નવું બનાવી શકાય, તેમ આ પદ્ધતિ દ્વારા પુખ્ત કે વૃદ્ધ થઈ ગયેલા કોષોને તેમની શરૂઆતની અવસ્થામાં પાછા લઈ જવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે જો આપણે કોષોને ફરીથી પ્રોગ્રામ કરી શકીએ, તો તે ફરીથી તે જ રીતે કામ કરી શકશે જે રીતે તેઓ યુવાનીમાં કરતા હતા.
આ ટ્રાયલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું છે?
આ પ્રયોગનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે ઉંમર વધવાને કારણે આપણા શરીરના જે કોષો નબળા પડી ગયા છે અથવા મૃતપ્રાય થઈ ગયા છે, તેમને ફરીથી સક્રિય અને યુવાન બનાવવા. જ્યારે આપણે વૃદ્ધ થઈએ છીએ, ત્યારે શરીરના અંગો યોગ્ય રીતે કામ કરવાનું બંધ કરી દે છે કારણ કે કોષો પોતાની ક્ષમતા ગુમાવે છે. આ ઈન્જેક્શન તે કોષોને ‘રીચાર્જ’ કરવાનું કામ કરશે.
વૈજ્ઞાનિકો આગામી 6 મહિના સુધી આ ટ્રાયલમાં સામેલ દર્દીઓ પર સતત દેખરેખ રાખશે. તેઓ એ જોશે કે આ ઈન્જેક્શનથી શરીર પર શું સકારાત્મક અસરો થાય છે અને શું કોઈ ગંભીર આડઅસરો (side effects) જોવા મળે છે કે કેમ. આ તબક્કો ખૂબ જ નિર્ણાયક છે.
શું ભવિષ્યમાં આપણે ખરેખર યુવાન રહી શકીશું?
જો આ ટ્રાયલ સફળ થાય છે, તો તે માનવ ઈતિહાસ માટે એક વળાંક સાબિત થઈ શકે છે. તેની મદદથી માત્ર દેખાવમાં યુવાન દેખાવું જ નહીં, પરંતુ ઉંમર સંબંધિત ગંભીર બીમારીઓને પણ મૂળમાંથી મટાડવાની શક્યતાઓ ઊભી થશે. એટલું જ નહીં, આ ટેકનોલોજી દ્વારા ડીએનએ (DNA) ના કામ કરવાની રીતમાં પણ સુધારો કરી શકાય છે, જે લાંબા આયુષ્ય અને સ્વસ્થ જીવન માટે ચાવીરૂપ બની શકે છે.
